Судзьдзяў 8 разьдзел

 

 

І сказалі Гедэону сыны Эфраіма: «Што гэта такое, што нас не захацеў ты браць ваяваць супраць мадыянцаў?» — і моцна з ім спрачаліся, ледзь не ўступаючы ў бойку.

 

Молвиша тогда сынове Ефраимли ко Гедеону, глаголюще: «Что еси сее уделалъ, иже не позвалъ нас, идучи к бою на Мадиамлянъ?» И кричаху на него, и пряхуся с нимъ силне.

Ён ім адказаў: «Ці мог я зрабіць штосьці такое, што вы зрабілі? Ці не лепшы вінаград у Эфраіма, чым у Абіязэра вінаград?

 

Тогда рече к нимъ Гедеонъ: «Еда ли я моглъ такъ учинити, якоже учинили суть сынове Ефраимли, вельми смеле. Се, лепший естъ единъ грозенъ Ефраимов, нежели все вино Авиезерово.

У вашыя рукі аддаў Бог князёў мадыянскіх Арэба і Зэба. Што болей мог я зрабіць у параўнанні з вамі?» Калі ён гэта сказаў, супакоіўся дух іх, што абураўся супраць яго.

 

В руце ваше предалъ ест Господь Богъ князей мадиамлихъ Орива и Зива. Таковое речи не моглъ есми я учинити, якову есте вы учинили». Сия слова егда глаголалъ к нимъ, укротилъ ярость их и гневъ, имже востали были на нь.

І калі Гедэон прыбыў да Ярдана, перайшоў яго з трымастамі ваярамі, што з ім былі, і ледзь маглі ісці, стомленыя пераследаваннем ворагаў.

 

И егда пришолъ Гедеонъ ко Іордани и триста мужевъ с ним, и переплавившися Іорданъ, утомилися вельми и к тому не могли гонити враговъ своих.

І сказаў Гедэон жыхарам Сукота: «Дайце, прашу, людзям маім хлеба, бо яны вельмі стаміліся, а я пераследую Зэбаха і Салману, цароў мадыянскіх».

 

Тогда молвилъ естъ Гедеонъ к мужемъ града Сохотъ, глаголя: «Дайте, прошу васъ, хлеба мужемъ тымъ, иже со мною суть, понеже гладу деля не могуть гонити со мною Зевея и Салмана, царей Мадиамскихъ».

Князі Сукота адказалі: «Ці ўжо рукі Зэбаха і Салманы ў тваіх руках, каб мы далі хлеба твайму войску?»

 

Отвещаша ему князи града Сохотъ: «Еда ли вже поималъ еси Зевея и Салмана, царей Мадиамских и хощеши, абыхом дали войску твоему хлеба?»

Ён ім кажа: «Такім чынам, калі выдасць Госпад Зэбаха і Салману ў рукі мае, я буду малаціць целы вашыя з цернем пустынным і чылімам».

 

Тогда рече к нимъ Гедеонъ: «Естъли же предасть их Богъ в руце мое и навращуся ли здравъ к вамъ, сотру тела ваша терниемъ острымъ».

І пайшоў адтуль і прыйшоў у Пэнуэль, і падобна прасіў жыхароў тае мясцовасці. І тыя яму адказалі, як адказалі жыхары Сукота.

 

И иде оттоле ко граду Фануилу, и глагола ко гражаномъ места того таковые жъ слова, а они отвещаша ему, яко и мужи Сохотсти.

Такім чынам, і ім ён сказаў: «Калі вярнуся ў супакоі, разбуру гэтую вежу».

 

И рече такеж к нимъ: «Егда поеду назадъ, дасть ли Богъ, победивши врагы моя, то скажу столпъ сей вашъ».

А Зэбах і Салмана адпачывалі ў Каркары з усім сваім войскам, каля пятнаццаці тысяч ваяроў, якія засталіся з усіх дружынаў усходніх народаў, а тых, што загінулі, было сто дваццаць тысяч чалавек, што валодалі мечам.

 

Зевей же и Салманъ отпочивали суть в той часъ со статкомъ людей, понеже было остало пятнадесеть тысещей людей со всего войска, иже были пришли от выходу солнца; иные пакъ вси были побиты, сто тысещей и двадцеть тысещей мужевъ.

А Гедэон пайшоў шляхам тых, што заставаліся ў палатках на ўсходнім баку Нобэ і Егбаі, і напаў на лагер ворагаў, якія былі бесклапотнымі і не падазравалі нічога дрэннага.

 

Тогда иде Гедеонъ и гналъ за ними тымъ путемъ, игдеже они во станех живяху, ко стране на выход солнца града Нобы и Етъга. Поразилъ и побилъ их Гедеонъ, ониже ту безъ боязни стояху.

І Зэбах і Салмана ўцяклі, а Гедэон іх пераследаваў і схапіў абодвух цароў Мадыяна, Зэбаха і Салману, а ўсё войска іх разбіў.

 

И побежали суть Зевей и Салъманъ; и погонилъ их Гедеонъ, и поималъ, поразивши все войско ихъ.

І, вяртаючыся з вайны праз узыходжанне ў Гарэс, Гедэон, сын Ёаса,

 

И идучи назадъ, первей нежели солънце узышло,

схапіў юнака з жыхароў Сукота, і выпытаў у яго імёны князёў і старэйшын Сукота, а ён напісаў яму [імёны] сямідзесяці сямі чалавек.

 

инялъ единого отрока от мужей града Сохотъ и выпытал от него имена, яко называють князей и старейшинъ града Сохотъ, и написалъ их всех седмъдесятъ мужев.

І прыйшоў ён да жыхароў Сукота, і сказаў ім: «Вось Зэбах і Салмана, дзеля якіх вы ўпікалі мне, кажучы: “Ці ж рукі Зэбаха і Салманы ўжо ў тваіх руках, каб мы давалі хлеб ваярам тваім, якія зняможаны?”»

 

И пришедъ къ Сохоту, и рече имъ: «Видте, се Зевей и Салмана, ихже для поругали ми ся есте и срамотили мене, глаголюще: Еда ли вже поималъ еси ихъ, иже хощеши, абыхом дали людемъ твоимъ, еже пристали, хлеба?»

Такім чынам, схапіў ён старэйшын горада, і церні пустынныя, і чылім і змалаціў з імі жыхароў Сукота.

 

Тогда, поимав старейшинъ града Сохотъ и набравъ терния з леса, влачилъ их по немъ, и такъ сотре мужей Сохотских.

Таксама вежу Пэнуэля разбурыў, забіўшы жыхароў горада.

 

Столпъ теже града Фануила сказилъ и людей, иже были во граде, погубилъ.

І сказаў Зэбаху і Салмане: «Што гэта за людзі былі, якіх вы забілі ў Таборы?» Яны адказалі: «Яны былі падобныя да цябе, і кожны з іх меў выгляд сына царскага».

 

Потомъ пыталъ ест Гедеонъ Зевея и Салмана, глаголя: «Яковы были суть мужи тые, ихже есте побили на горе Фаворесте?» Отвещаша ему: «Были подобни тобе, и единъ з нихъ якобы былъ сынъ царевъ».

Ён ім сказаў: «Гэта былі браты мае, сыны маці маёй. Жыве Госпад, калі б вы іх захавалі, то і я вас не забіў бы!»

 

Тогда рече к ним Гедеонъ: «Братия моя беша, сынове матери моея! Живъ естъ Господь Богъ: бы есте были ихъ живили, не погубилъ быхъ васъ».

І даў загад Етэру, першароднаму свайму: «Устань і забі іх!» Ён не выцягнуў меча; бо баяўся, бо быў яшчэ малы.

 

И рече сыну своему первороженному, именем Ятеру: «Въстани и побий их». Он же не извлече меча, убояся бо, яко млад бе.

І сказалі Зэбах і Салмана: «Ты сам устань і забі нас, бо адпаведна ўзросту чалавека сіла яго». Падняўся Гедэон, і забіў Зэбаха і Салману, і забраў паўмесяцы, якімі былі ўпрыгожаны шыі іх вярблюдаў.

 

Рекоша же Зевей и Салмана Гедеонови: «Ты самъ востани и побий насъ, понеже ты еси мужъ в силе». И въсталъ ест Гедеон, и убилъ Зевея и Салмана, и побралъ ободы и цатки златыи, имиже украшали шие вельблюдом царским.

І сказалі ізраэльцы Гедэону: «Валадар над намі ты, і сын твой, і сын сына твайго, бо вызваліў ты нас з рук мадыянцаў».

 

Тогда вси мужи Ізраилевы рекли суть ко Гедеону: «Владей ты нами, и сынъ твой, и сынъ сына твоего, понеже избавилъ еси насъ от руку мадиамлихъ».

Кажа ён ім: «Не буду валадарыць я над вамі, і не будзе валадарыць над вамі мой сын, але будзе валадарыць Госпад».

 

Отвеща имъ Гедеонъ: «Не буду я владети над вами ани сынъ мой, но Господь, Богъ вашъ, — Той да владееть надъ вами».

І сказаў ім: «Адну толькі маю просьбу да вас: дайце мне кожны па кольцу з вашай здабычы». Бо звычайна залатыя кольцы насілі ізмаэльцы.

 

И паки рече имъ: «Единое речи толико жадаю от васъ: дайте ми серязи златыи с користей вашихъ» (яко серязи златыи за обычай ношаху Ізмаильтяне во ушию своихъ).

Яны адказалі: «Вельмі ахвотна дамо». І, расклаўшы плашч на зямлі, кожны са сваёй здабычы паклаў на ім залатое кольца.

 

Отвещали суть ему людие: «Дадим велми ради». И простерши плащъ на земли, наметали суть на нь серязей, иже побрали были на битве.

І вага патрабаваных кольцаў была тысяча семсот сікляў золата, не ўлічваючы паўмесяцаў, завушніц і пурпуровых шатаў, якія звычайна насілі цары мадыянскія, таксама не ўлічваючы хамутоў вярблюдаў.

 

И всих вкупе важило естъ тысеща и седмъсотъ сиклевъ злата, кроме иныхъ окрасъ и запонъ и ризъ со златом, имиже цари Мадиамъскии укаршахуся, теже кроме уздъ златыхъ, иже имевали вельблюдове царскии на собе.

І з іх зрабіў Гедэон эфод і паставіў яго на радзіме сваёй, у Эфры. І ўвесь Ізраэль чужаложыў там, і сталася гэта для Гедэона і яго сям’і загубай.

 

И со всего того злата уделалъ Гедеонъ ризы жреческие и положи е во граде своем, въ Ефре. И служили суть кумиромъ в ризахъ тыхъ вси сынове Ізраилевы, и было то на погибель Гедеону и всему роду его.

Зняважыліся ж мадыянцы перад сынамі Ізраэля і не змаглі падняць болей галавы, а зямля сорак гадоў супачывала, калі жыў Гедэон.

 

И тако понижени суть людие мадиамстии от сыновъ Ізраилевыхъ, а ниже могли главы потом воздвигнути. И бысть покой на земли за четырдесят летъ, в нихже Гедеон судяше.

А Ерабаал, сын Ёаса, пайшоў і жыў у сваім доме;

 

И от[ъ]иде Гедеон, сынъ Іоасов, и живяше в дому своем.

і Гедэон меў семдзесят сыноў, што выйшлі са сцёгнаў яго, бо меў многа жонак.

 

И было ест у него седмъдесятъ сыновъa, изшедшихъ с лядъвей его, имеаше бо много женъ.

Таксама адна з наложніц яго, якая пражывала ў Сіхэме, нарадзіла яму сына, якому сам ён даў імя Абімэлех.

 

Меншица пакъ его, иже была в Сихеме-граде, породила ему сына, именем Авимелеха.

І Гедэон, сын Ёаса, памёр у добрай старасці, і пахаваны быў у магіле Ёаса, бацькі свайго, у Эфры сыноў Абіязэра.

 

И умре Гедеонъ во старости доброй, и погребен ест во гробе Іоаса, отца своего, во граде Ефре, з дому Езрина.

А па смерці Гедэона зноў сыны Ізраэля адвярнуліся ад Госпада і паганіліся з Баалам, і паставілі Баал-Бэрыта за бога сабе.

 

И егда было по смерти Гедеонове, отвратилися суть сынове Ізраилевы от Бога и кланялися кумиру Ваалю и завещали с ним завет, яко быти ему имъ в Бога,

І забыліся сыны Ізраэля на Госпада, Бога свайго, Які вызваліў іх з рукі ўсіх ворагаў іх навакол.

 

а ниже помнили на Господа, Бога своего, избавившего е от врагов их околичных.

І не былі яны міласэрнымі з сям’ёй Ерабаала Гедэона, нягледзячы на ўсё дабро, што зрабіў ён для Ізраэля.

 

И не учинили милосердия з домом Гедеоновым, якоже онъ учинил с ними.