1 царстваў 14 разьдзел

 

 

Аднаго дня сказаў Ёнатан, сын Саўлаў, слузе, збраяносцу свайму: ідзі, пяройдзем да атрада Філістымскага, што па той бок. А бацьку свайму не сказаў пра гэта.

 

Сталося естъ въ единъ день, рече Енафан, сынъ Сауловъ, къ отроку, носящему оружие его: «Подмы до войска Филистымскаго, еже естъ за онымъ местомъ». А того не возвестилъ отцу своему.

А Саўл быў у навакольлі Гівы, пад гранатавым дрэвам, што ў Мігроне; зь ім было каля шасьцісот чалавек народу

 

Саулъ же лежаше с людми своими на конци Гаваа-града подъ яблонью зернатою, еже была на поли Гаваа, и было естъ людей с нимъ якобы шестьсотъ мужей.

і Ахія, сын Ахітува, брата Ёхавэда, сына Фінэеса, сына Ілія, сьвятар Госпада ў Сіломе, які насіў наплечнік. А народ ня ведаў, што Ёнатан пайшоў.

 

И Ахасъ, сынъ Ахитовъ, брата Ихавофова, сына Финеисова, онже былъ сынъ Гелии, жерца Господьня, иже в Силоме, ношаше ризу жреческую. Людие же не ведяху, яко отшолъ естъ Енафанъ.

Паміж пераходамі, па якіх Ёнатан спрабаваў прабрацца да атрада Філістымскага, была вострая скала з аднаго боку і вострая скала з другога: адна называлася Бацэц, а другая Сэнэ;

 

И было естъ на пути, по немже идяше Енафанъ къ войску Филистымскому, скалы высокие с обою страну путя, якобы къ уподоблению зубов камение сседалое со всехъ странъ: имя скале единой Восесъ, а имя второй Сеина;

адна скала выдавалася з поўначы да Міхмаса, а другая з поўдня да Гівы.

 

едина скала на полнощъ, противу Матмасе, а другая на полудне, противъ Гаваа.

І сказаў Ёнатан слузе-збраяносцу свайму: ідзі, пяройдзем да атрада гэтых неабрэзаных; магчыма, Гасподзь дапаможа нам, бо Госпаду няцяжка выратаваць многіх, альбо нямногіх.

 

И рече Енафан къ отроку, носящему оружие его: «Подмо до войска необрезаныхъ тех-то: еда ли Господь воевати будеть за насъ, яко мощно естъ Господеви спасти во мнозе или въ мале».

І адказаў збраяносец: рабі ўсё, што на сэрцы ў цябе; ідзі, вось я з табою, куды табе заўгодна.

 

Рече к нему отрокъ его: «Учини все, еже любо ест души твоей. Иди, гдеже хощеши, и азъ с тобою пойду по сердцу твоему».

І сказаў Ёнатан: вось, мы пяройдзем да гэтых людзей і станем на вачах у іх;

 

И рече Енафан: «Се, мы идемы к мужемъ сим, и внегда укажемся имъ,

калі яны так скажуць нам: «спынецеся, пакуль мы пойдзем да вас», дык мы спынімся на сваіх месцах і ня ўзыдзем да іх;

 

будут ли тако глаголати к нам: “Пождите ту, дондеже приидемъ к вамъ”, постоимъ на своем месте и не приступимо к нимъ;

а калі так скажуць: «падымецеся да нас», дык мы ўзыдзем, бо Гасподзь аддаў іх у рукі нашыя; і гэта будзе знакам нам.

 

ащели же рекуть: “Пойдите к намъ”, то пойдемы к ним, яко предал естъ их Господь в руце наше; тое будеть намъ за знамение».

Калі абодва яны спыніліся на вачах у атрада Філістымскага, дык Філістымляне сказалі: вось, Габрэі выходзяць зь цясьнінаў, у якіх хаваліся яны.

 

Тогда указалися суть обадва войску Филистымскому, и рекоша Филистымляне: «Се Евреи исходять из пещеръa своих, в нихже ся были съкрыли».

І закрычалі людзі, якія складалі атрад, да Ёнатана і збраяносца ягонага, кажучы: падымецеся да нас, і мы вам скажам нешта. Тады Ёнатан сказаў збраяносцу свайму: ідзі сьледам за мною, бо Гасподзь аддаў іх у рукі Ізраілю.

 

И глаголаша мужи з войска къ Енафе и къ отроку, носящему оружие его, и рекоша: «Пойдите к намъ, и укажемо вамъ, еже хощете». И рече Енафан къ отроку, носящему оружие его:b «Подмо, и гряди по мне, яко предалъ ест их Господь в руце Ізраилеве».

І пачаў узыходзіць Ёнатан, чапляючыся рукамі і нагамі, і збраяносец ягоны за ім. І падалі Філістымляне перад Ёнатанам, а збраяносец дабіваў іх за ім.

 

И въступовал естъ Енафанъ, лезучи на рукахъ и на ногахъ своихъ, и отрокъ, носящий оружие его, за нимъ. И внегда узрели суть лице Енафино, инии падаша пред ним, а иныхъ отрокъ его побиаше, идущий за ним.

І загінула ў гэтым першым пабоішчы ад Ёнатана і збраяносцаў ягоных каля дваццаці чалавек, на палавіне поля, ураблянага параю валоў за дзень.

 

И бысть поражка первая, в нейже поразилъ Енафан и отрокъ, носяй оружие его, якобы двадесеть мужевъ на полъстране рольи, юже два волы за день изорати можета уставичне.

І ўсчалася жудасьць у табары на полі і ва ўсім народзе: перадавыя атрады і спусташальнікі зямлі затрымцелі; здрыганулася ўся зямля, і быў жах вялікі ад Госпада.

 

И стался естъ дивъ у войще и по полехъ, но и вси людие войска их, ониже были выехали в загоны, ужасошеся, и смятеся все войско. И бысть якобы чудо от Бога.

І ўбачылі вартавыя Саўла ў Гіве Веньямінавай, што натоўп расьсейваецца і бяжыць туды і сюды.

 

И узрели суть сторожи Саулови, иже беша въ Гаваа Вениаминове, ано много поражено и людие семо и тамо розбегошеся.

І сказаў Саўл народу, які быў зь ім: перагледзьце і даведайцеся, хто з нашых выйшаў. І перагледзелі, і вось, няма Ёнатана і збраяносца ягонага.

 

И рече Саулъ къ людемъ, иже беша с нимъ: «Пытайтеся и доведайтеся, отшол ли кто от наших». И внегда обыскали, знашли суть, яко Енафан и носяй оружие его несть с ними.

І сказаў Саўл Ахію: прынясі ківот Божы, — бо ківот Божы ў той час быў з сынамі Ізраільскімі.

 

И рече Саулъ къ Ахию-жерцу: «Приступи ко Кивоту Божию», былъ убо тогда Кивотъ Господень съ сынми Ізраилевыми.

Саўл яшчэ гаварыў, калі замяшаньне ў табары Філістымскім усё больш і больш павялічвалася. Тады сказаў Саўл сьвятару: складзі рукі твае.

 

И егда глаголалъ Саулъ къ жерцу, гукъ великий сталъся естъ в полцехъ Филистымских, и далей и болей множашеся и звиняше гласней. Рече же Саулъ къ жерцу: «Спусти руку твою».

І ўсклікнуў Саўл і ўвесь люд, які быў зь ім, і прыйшлі да месца бітвы, і вось, там меч кожнага павернуты быў супроць блізкага свайго; замяшаньне было вельмі вялікае.

 

И возпи Саулъ и вси людие, иже беша с нимъ, и приидоша аже на место сечища; и се, обратися мечь единаго кажного на ближьнего своего, и бысть побитие великое вельми.

Тады і Габрэі, якія ўчора і заўчора былі ў Філістымлянаў і якія ўсюды хадзілі зь імі ў табары, прысталі да Ізраільцянаў, што былі з Саўлам і Ёнатанам;

 

Но и Евреи, иже беша съ Филистымляны вчера и предъ вчерашнимъ, пришедшии с ним вкупе, навратишася къ Израилтяном и к тымъ, ониже были съ Саулом и съ Енафою.

І ўсе Ізраільцяне, якія хаваліся на гары Яфрэмавай, пачуўшы, што Філістымляне пабеглі, таксама прысталі да сваіх у бітве.

 

Вси теже мужи Ізраилевы, съкрившеися прежде на горе Ефраимъ, услышавше, яко побегоша Филистымляне, сълучилися с своими въ бои; и было естъ всехъ съ Сауломъ якобы десеть тысещей мужей.

І выратаваў Гасподзь таго дня Ізраіля; а бітва пашырылася аж да Бэт-Авэна.

 

И избавилъ естъ Господь Богъ Ізраиля в той день; бой пакъ розширился даже до Вет-Гава.

Людзі Ізраільскія былі стомленыя ў той дзень; а Саўл закляў народ, сказаўшы: пракляты, хто скаштуе хлеба да вечара, пакуль я не адпомшчу ворагам маім. І ніхто зь люду не скаштаваў ежы.

 

И мужи Ізраилеви совокупилися суть вси в той день. И заклялъ естъ Саулъ людей клятвою, глаголя: «Проклятый да будет мужъ, онже бы елъ хлебъ даже до вечера, дондеже не помщуся над врагы своими». И не ядоша хлеба вси людие.

І пайшоў увесь люд у лес, і быў там на паляне мёд.

 

Тогда люди всея земли обратишася в лесъ, в немже бе медъ на поли.

І ўвайшоў люд у лес, кажучы: вось, цячэ мёд. Але ніхто не працягнуў рукі сваёй да вуснаў сваіх, бо люд баяўся заклёну.

 

И внидоша людие до леса, и видеша текущій медъ. И никтоже не протягнул руки своея ясти от него, боялися убо суть людие клятвы Сауловы.

А Ёнатан ня чуў, калі бацька ягоны заклінаў люд, і працягнуўшы канец кія, які быў у руцэ ў яго, умачыў яго ў соты мядовыя і павярнуў рукою да вуснаў сваіх, і прасьвятлелі вочы ягоныя.

 

Енафан же не слышалъ ест, егда под клятвою заказывалъ людемъ отець его, и протягнувъ копие, еже мелъ в руце своей, и омочи конець в меду и яде, и отверзостеся очи его.c

І сказаў яму адзін зь людзей, кажучы: бацька твой закляў люд, сказаўшы: пракляты, хто сёньня скаштуе ежы; ад гэтага люд стаміўся.

 

И глагола к нему единъ от людей и рече: «Великою клятвою заклялъ ест отець твой людей, глаголя: “Проклятъ да будеть мужъ, онже бы укусилъ хлеба днесь”. И изнемогоша людие».

І сказаў Ёнатан: зьбянтэжыў бацька мой зямлю; глядзеце, у мяне прасьвятлелі вочы, калі я скаштаваў крыху гэтага мёду;

 

И рече Енафан: «Засмутилъ естъ отець мой людей на земли, вы бо видели есте, яко отверзостеся очи мое, прото иже укусилъ есми мало от меду того;

калі б паеў сёньня люд са здабычы, якую знайшоў у ворагаў сваіх, дык ці ня большым быў бы разгром Філістымлянаў?

 

чимъ пакъ болей, ащебы ели людие с користей враговъ своих, еже знашли суть,

І таго дня разграмілі Філістымлянаў ад Міхмаса да Аялона, і народ вельмі стаміўся.

 

то бы болшая помста была ся стала надъ Филистымляны». И били суть Филистымлянъ в той день от Мафмасы даже до Гаилона. Утрудишеся людие вельми, и обратишеся на корысти,

І кінуўся люд на здабычу, і бралі авечак, валоў і цялят, і калолі на зямлі, і еў люд з крывёю.

 

и набраша воловъ, и овець, и телят, и заклаша на земли; и ядяху людие съ кровию.

І паведамілі Саўлу, кажучы: вось, люд грэшыць прад Госпадам, есьць з крывёю. І сказаў Саўл: вы зграшылі; прывярнеце цяпер да мяне вялікі камень.

 

Возвестиша же Саулу, глаголюще, яко съгрешиша людие предъ Господемъ, ядяще с кровию. Он же рече к нимъ: «Съгрешили есте, привалите ж ныне ко мне камен великий».

Потым сказаў Саўл: прайдзеце паміж людзей і скажэце ім: хай кожны прыводзіць да мяне свайго вала і кожны сваю авечку, і калеце тут і ежце, і не грашэце прад Госпадам, ня ежце з крывёю. І прыводзілі ўсе зь люду, кожны сваёю рукою, вала свайго ўначы, і калолі там.

 

И рече Саулъ: «Шедше посреди людей, ирците имъ, да приведеть ко мне единый каждый вола своего и овна своего, да заколють е на камени семъ и едять, и да не грешать предъ Господемъ, ядяще с кровию». И приведоша вси людие единый каждый вола рукою своею даже до вечера, и заклали суть е на камени томъ.

І зладзіў Саўл ахвярнік Госпаду: то быў першы ахвярнік, пастаўлены ім Госпаду.

 

И уделалъ естъ Саулъ требникъ Господеви; и тогда жъ напервей почалъ делати требникъ Господеви.

І сказаў Саўл: пойдзем у пагоню за Філістымлянамі ўначы і абяром іх да сьвітаньня і не пакінем у іх ніводнага чалавека. І сказалі: рабі ўсё, што добра ў вачах тваіх. А сьвятар сказаў: прыступім тут да Бога.

 

Тогда рече Саулъ: «Удармо на Филистымлянъ уночи и биймо ихъ, дондеже не осви[т]неть утро, и не оставмо от них ни мужа». И рекоша людие: «Все, еже добро ся видит пред очима твоима, учини». Тогда рече жрець: «Приступимо первей и совещаймо з Богомъ».

І спытаў Саўл у Бога: ці ісьці мне ў пагоню за Філістымлянамі? ці аддасі іх у рукі Ізраіля? Але Ён не адказваў яму ў той дзень.

 

И вопроси Саулъ Господа, глаголя: «Имам ли гнати за Филистымляны? И предаси ли их в руце Ізраилю?» И не отвещалъ ему в той день.d

Тады сказаў Саўл: хай падыдуць сюды ўсе начальнікі народу і разьведаюць і даведаюцца, на кім грэх сёньня?

 

И рече Саулъ: «Съберите семо всех князей людскых, и пытайтеся, и ведьте, для кого пришолъ днесь грехъ сей,

бо — жывы Гасподзь, які выратаваў Ізраіля, — калі будзе і на Ёнатане, сыне маім, дык і ён памрэ мусова. І ніхто не адказваў яму з усяго народу.

 

живъ естъ Господь, спаситель Ізраилевъ: естъли же для Енафы, сына моего, бысть сее, безъ милосердия да умреть». И не бе тому противляющагося ни едина мужа от всехъ людей Ізраилевых.

І сказаў Саўл усім Ізраільцянам: станьце вы па адзін бок, а я і сын мой Ёнатан станем па другі бок. І адказваў люд Саўлу: рабі, што добра ў вачах тваіх.

 

И рече ко всему Ізраилю: «Розделитеся вы на едину страну, и азъ съ Енафою, сыномъ моим, буду на другой стране». Отвещаша людие къ Саулу: «Вся, еже зрятся добра быти пред очима твоима, учини».

І сказаў Саўл: Госпадзе, Божа Ізраілеў! дай знак. І выкрытыя былі Ёнатан і Саўл, а народ выйшаў невінаваты.

 

Тогда рече Саулъ къ Господу, Богу Ізраилеву: «Господи, Боже Ізраилевъ! Выдай судъ, что естъ се, яко не отвещал есь рабу твоему днесь. На мне ли или на Енафе, сыну моем, ест безаконие сее, дай знамение. Пак естълі же на людехъ твоих безаконие то, дай сведетельство». И паде обличение на Енафу и на Саула, людие же изыйдоша вси.

Тады сказаў Саўл: кіньце жэрабя паміж мною і Ёнатанам, сынам маім, і ўпала жэрабя на Ёнатана.

 

И рече Саулъ: «Верзите жребияe на мя и на Енафу, сына моего». И паде жребей на Енафе.

І сказаў Саўл Ёнатану: раскажы мне, што зрабіў ты? І расказаў яму Ёнатан і сказаў: я паспытаў канцом кія, што ў руцэ ў мяне, крыху мёду; і вось, я павінен памерці.

 

Тогда рече Саулъ къ Енафе: «Возвести ми, что учинилъ есь?» И возвести ему Енафан, и рече: «Укусилъ есми мало меду, омочивъ конець копия, еже бе в руце моей, и сего ли ради имам умрети?»

І сказаў Саўл: хай тое і тое зробіць мне Бог, і яшчэ болей зробіць; ты, Ёнатан, павінен сёньня памерці!

 

И рече Саулъ: «Сие ми учини, Боже, и над то придай, иже-ть естъ нельзе, токмо умрети,f Енафо!»

Але люд сказаў Саўлу: ці Ёнатану памерці, які даў вялікае выратаваньне Ізраілю? Хай ня будзе гэтага! Жывы Гасподзь, і валасіна не ўпадзе з галавы ягонай на зямлю, бо з Богам ён дзеяў сёньня. І вызваліў люд Ёнатана, і не памёр ён.

 

И рекоша людие къ Саулу: «Еда ли умрети имать Енафа, онже учинилъ естъ спасение сее великое въ Израили? Несть то годно! Живъ естъ Господь, яко не спадеть власъ из главы его на землю, понеже с помощию Божию днесь спасение учинилъ естъ». И выбавиша людие Енафу от смерти.

І вярнуўся Саўл ад перасьледу Філістымлянаў; а Філістымляне пайшлі ў сваё месца.

 

Тогда навратися Саулъ и к тому не гнал ест вослед Филистымлянъ; Филистымляне же от[ъ]идоша на места своя.

І ўцьвердзіў Саўл сваё цараваньне над Ізраілем, і ваяваў з усімі навакольнымі ворагамі сваімі, з Маавам і з Аманіцянамі, і з Эдомам і з царамі Совы і зь Філістымлянамі, і ўсюды, супроць каго ні выступаў, меў посьпех.

 

И Саулъ, укрепивши царство свое въ Израили, воевалъ естъ съ околичными врагы своими: на Моава, и на сыны Аммони, и на Едома, и съ царми Савани, и съ Филистымляны; и аможе обращашеся, поражаше.

І сабраў войска, і пабіў Амаліка, і вызваліў Ізраіля з рукі грабежнікаў ягоных.

 

И собравъ войско, победил Амалеха и избави Ізраиля из руку обидящих его.

Сыны ў Саўла былі: Ёнатан, Есуі і Мэлхісуа; а імёны дзьвюх дачок ягоных: імя старэйшай — Мэрова, а імя малодшай — Мэлхола.

 

Беша же сынове Саулу: Енафан, и Есуа, и Мельхысуа. И имена двема дщерома его: имя первороженной Мерова, имя же младшой Михоля.

А імя жонкі Саўлавай — Ахінаам, дачка Ахімааца; а імя правадыра войска ягонага — Авэнір, сын Ніра, дзядзькі Саўлавага.

 

А имя жены Сауловы Ахинома, дщера Ахимасова. Имя пакъ воеводы войска его Авенеръ, сынъ Нировъ, дяди Саулова.

Кіс, бацька Саўлаў, і Нір, бацька Авэніраў, былі сыны Авііла.

 

Цисъ былъ естъ отець Сауловъ,g а Ниръ — отець Авенеров, сынъ Авилевъ.h

І была зацятая вайна супроць Філістымлянаў праз ўвесь час Саўлаў. І калі Саўл бачыў якога-небудзь чалавека дужага і ваяўнічага, браў яго да сябе.

 

И бе бран крепка съ Филистымляны по вся дни Сауловы; и кого узрелъ Саулъ мужа быти силна и къ бою годна, сего прилучаше къ собе.