1 царстваў 25 разьдзел

 

 

І памёр Самуіл. І сабраліся ўсе Ізраільцяне, і плакалі па ім, і пахавалі яго ў доме ягоным, у Раме. Давід устаў і сышоў да пустыні Фаран.

 

Умерлъ же естъ Самуилъ, и собрася весь Израил, и плакашеся по нем велми, погребоша и во граде его, въ Рамафе.a Тогда въсталъ Давыдъ и иде въ пустыню Фараню.

Быў нехта ў Маоне, а маёнтак яго на Карміле, чалавек вельмі багаты; у яго было тры тысячы авечак і тысяча коз; і быў ён пры стрыжцы авечак на Карміле.

 

И былъ естъ мужъ некий въ пустыни Маонъ, и имение его въ Кармели. И бе человекъ той богатый велми, имелъ убо три тысещи овець а тысещу козъ;

Імя чалавека таго — Навал, а імя жонкі ягонай — Авігея. Гэтая жанчына была вельмі разумная і прыгожая з твару, а ён — чалавек жорсткі і ліхі норавам; ён быў з роду Халева.

 

имя же мужу тому было Наваль, и имя жены его — Авигаиль. И была естъ жена та смыслена и красна, мужъ же ея бе скупъ, и лукав, и злобив, а былъ от колена Калефова.

І пачуў Давід у пустыні, што Навал стрыжэ авечкі свае.

 

И внегда услышал естъ Давыдъ въ пустыни, яко Наваль стрыжет стадо свое,

І паслаў Давід дзесяць хлопчыкаў, і сказаў Давід хлопчыкам: узыдзеце на Карміл і ідзеце да Навала, і павітайце яго ад майго імя,

 

послалъ к нему десеть мужей своихъ, и рече к нимъ: «Въступите на гору Кармель и идите къ Навалю, и поклонитеся ему от мене мирне,

і скажэце так: мір табе, мір дому твайму, мір усяму твайму;

 

и тако рците: “Буди миръ тобе, брату моему, и рабомъ твомъ, буди миръ дому твоему и всему имению твоему! От многыхъ летъ соблюдох всехъ людей твоих и вся стада твоя;

сёньня я пачуў, што ў цябе стрыгуць авечкі; вось, пастухі твае былі з намі, і мы ня крыўдзілі іх, і нічога ў іх не прапала за ўвесь час, пакуль яны былі на Карміле;

 

слышахъ, яко пастыри твои стрыгуть овце тыи, иже бывали подле насъ въ пустыни; не изобидихомъ ихъ и ниже что загибло ест от стада твоего по вся часы, егда были сут с нами в Кармели:

спытайся ў слуг тваіх, і яны скажуць табе; дык вось, знойдуць хлопчыкі ўпадабаньне ў вачах тваіх, бо ў добры дзень прыйшлі мы; дык дай рабам тваім і сыну твайму Давіду, што знойдзе рука твая.

 

спытай рабовъ своих, и возвестять тобе. Прото ж да знайдуть отроци твои милость пред очима твоима, яко в ден добрый пришли есмо к тобе. Елико же знайдет готовое рука твоя, дай отрокомъ твоимъ и сыну твоему, Давыду”b».

І пайшлі людзі Давідавыя, і сказалі Навалу ад імя Давіда ўсе гэтыя словы, і замоўклі.

 

И внегда пришли суть отроци Давыдовы къ Навалю, и молвили вся слова сия от Давыда, и умолкоша,

І ўскочыў Навал, і адказваў слугам Давідавым, і сказаў: хто такі Давід, і хто такі сын Ясэеў? сёньня стала многа рабоў, якія ўцякаюць ад гаспадароў сваіх;

 

тогда отвеща Наваль отрокомъ Давыдовымъ и рече: «Кто ест Давыдъ и кто естъ сынъ Иесеовъ? Се, ныне умножишеся раби, утекающие от господъ своих;

няўжо мне ўзяць хлябы мае і ваду маю, і мяса, прыгатаванае мною стрыгалям маім, і аддаць людзям, пра якіх ня ведаю, адкуль яны?

 

прото ли жь я, возьмя хлебъ, и воду, и мясо, еже есмъ уготовалъ стригущимъ овце мое, и дамъ людемъ тым, ихже не вем откуду суть?»

І пайшлі назад людзі Давідавыя сваёй дарогай і вярнуліся, і прыйшлі і пераказалі яму ўсе словы гэтыя.

 

И навратишеся отроци Давыдовы путемъ своимъ, и пришедши, возвестиша Давыдови вся словеса, яже отвеща к ним Наваль.

Тады Давід сказаў людзям сваім: аперажэцеся кожны мечам сваім. І ўсе аперазаліся мечамі сваімі, аперазаўся і сам Давід сваім мечам, і пайшлі за Давідам каля чатырохсот чалавек, а дзьвесьце засталіся каля абозу.

 

И рече Давыдъ къ мужем своимъ: «Припояши кождый к собе оружие свое». И припояса кождый оружие свое, припояса теже к собе и Давыдъ мечь свой, и идоша воследъ Давыда мужей якобы четыриста, иных же двесте остали на месте, у бремянъ, яже имеаху.

А Авігеі, жонцы Навалавай, паведаміў адзін слуга, сказаўшы: вось, Давід прысылаў з пустыні паслоў вітаць нашага гаспадара, але ён абышоўся зь імі груба;

 

Жене пакъ Навалеве, Авигаиле, возвести единъ отрокъ ея, глаголя: «Се, оногды прислал Давыд послы от пустыни благославити господина нашего, и онъ отвратился от нихъ;

а гэтыя людзі вельмі добрыя да нас, ня крыўдзілі нас, і нічога не прапала ў нас за ўвесь час, калі мы хадзілі зь імі, быўшы ў полі;

 

людие сии вельми добры были намъ, и не обидили насъ, и ниже что загинуло от стада по вся дни,

яны былі нам аслонаю і ўдзень і ўначы ўвесь час, калі мы пасьвілі статкі паблізу іх;

 

пока есмо жили с ними въ пустыни: яко стена беша нам в нощи и во дни по вся часы, в нихже пасохомъ стада ваша.

дык вось, падумай і паглядзі, што рабіць; бо непазьбежна пагражае бяда гаспадару нашаму і ўсяму дому ягонаму, а ён — чалавек ліхі, нельга гаварыць зь ім.

 

Сего для помысль и разумей, что имаши учинити, яко съвершися злоба на мужа твоего и на домъ твой; и онъ ест сынъ Велиаль, мужъ твой, понеже никто с нимъ не можеть молвити».

Тады Авігея пасьпешліва ўзяла дзьвесьце хлябоў і два мяхі зь віном, і пяць авечак падрыхтаваных і пяць мераў сушанага зерня, і сто вязанак разынак і дзьвесьце вязанак смокваў, і наўючыла на аслоў,

 

Тогда Авигаиль поспешила скоро, и възяла двесте хлебовъ, и два меха вина, и пять овенъ вареныхъ, и пять меръ муки пшеничны, и сто связковъ сухого вина, и двесте узловъ фикговъ, и възложи на ослы,

і сказала слугам сваім: ідзеце паперадзе мяне, вось, я пайду за вамі. А мужу свайму Навалу нічога не сказала.

 

и рече к рабомъ своимъ: «Идите напредъ, и азъ за вами пойду». Мужу же своему, Навалю, не возвести того.

Калі ж яна, седзячы на асьле, спускалася па схілах гары, вось, насустрач ёй ідзе Давід і людзі ягоныя, і яна сустрэлася зь імі.

 

Внегда же въсяде на осла и приближашеся к горе, и се, Давыдъ и мужи его стретостеся с нею и она с ними.

І Давід сказаў: так, дарэмна я ахоўваў у пустыні маёмасьць гэтага чалавека, і нічога не прапала з таго, што належала яму; ён плаціць мне злом за дабро;

 

И рече Давыдъ: «Воистинну празно храних всего стада злого сего, еже было в пустыни, и не загибло ничтоже, еже было ест; и ныне въздал мне злое за доброе;

няхай тое і тое зробіць Бог з ворагамі Давіда, і яшчэ болей зробіць, калі да сьвітаньня з усяго, што належыць Навалу, я пакіну таго, што мочыцца да сьцяны.

 

сия да учинит Господь Богъ врагомъ Давыдовымъ и сия да приложить, аще не погублю всехъ речей его до утра, и щеняти малого не буду живити».

Калі Авігея ўбачыла Давіда, дык пасьпяшалася сысьці з асла і ўпала перад Давідам на твар свой і пакланілася да зямлі;

 

Внегда же узрела Авигаиль Давыда, поспеши и ссяде со осляте, и паде предъ Давыдом на лице свое на землю,

і ўпала да ног ягоных і сказала: на мне грэх, гаспадару мой; дазволь рабыні тваёй гаварыць у вушы твае і паслухай слоў рабыні тваёй.

 

к ногамъ его, и рече: «Да будет на мне неправда сия, господине мой, молю ти ся, да молвить служебница твоя во уши твое, и услыши слова рабы твоеа.

Няхай гаспадар мой не зважае на гэтага ліхога чалавека, на Навала; бо якое імя ў яго, такі і ён. Навал — імя яго, і вар’яцтва ягонае зь ім. А я, рабыня твая, ня бачыла слуг гаспадара майго, якіх ты прыслаў.

 

Да не наглит сердце твое, господине мой царю, на мужа моего неучтиваго, Навала, яково бо имя его, тако и несмыслен естъ и немудрость с ним пребывает. Азъ же, раба твоя, не видехъ отроковъ твоихъ, господине мой, ихже послал еси.

І сёньня, гаспадару мой, жывы Гасподзь і жывая душа твая! Гасподзь не дазволіць табе ісьці праліваць кроў і ўтрымае руку тваю ад помсты, і сёньня хай будуць, як Навал, ворагі твае і зламысьнікі гаспадара майго.

 

И ныне, господине мой царю, живъ естъ Господь и жива ест душа твоя, Онже задержалъ тебе, абы не пришолъ еси на крови пролитие и сохранилъ ест от змазы душу твою. Прото да будут врази твои, яко Наваль, немудрыи, ищущеи господину моему зла.

Вось гэтыя дарункі, якія прынесла рабыня твая гаспадару майму, каб даць іх хлопчыкам, якія служаць гаспадару майму.

 

Сего для приими дар малый сейc, еже принесе к тобе раба твоя, и дай отроком, последующим тебе, господина моего.

Даруй віну рабыні тваёй; Гасподзь мусова зладзіць гаспадару майму дом трывалы, бо войны Госпада вядзе гаспадар мой, і ліхое ня знойдзецца ў табе праз усё жыцьцё тваё.

 

От[ъ]ими безаконие служебници твоея, чиня бо, учинить тобе Господь Богъ, господину моему, домъ веренъ, яко ты воистинну, господине мой, бое Господня видиши, протожъ злость не знайдется в тобе по вся дни живота твоего.

Калі паўстане чалавек перасьледаваць цябе і шукаць душы тваёй, дык душа гаспадара майго будзе завязана ў вузьле жыцьця ў Госпада Бога твайго, а душу ворагаў тваіх кіне Ён як бы з прашчы.

 

Аще бо въстанеть некто на господина моего, ища души его, то будет душа господина моего сохранена въ осторожи, яко въ соузе живыхъ, у Господа, Бога своегоd, душе пакъ враговъ твоих точитися будут, якоже точится камыкъ въ пращи, зело скоро.

І калі зробіць Гасподзь гаспадару майму ўсё, што казаў пра цябе добрага, і паставіць цябе гаспадаром над Ізраілем,

 

И будеть, внегда наполнит Господь Богъ тобе, господину моему, вси речи добрыи, еже глаголал естъ к тобе, и поставит тя княземъ надъ Ізраилемъ,

дык ня будзе гэта сэрцу гаспадара майго засмутаю і непакоем, што не праліў марна крыві і ахаваў сябе ад помсты. І Гасподзь адорыць дабром гаспадара майго, і ўзгадаеш рабыню тваю.

 

не будеть сее тобе на срамоту и на соблазнъ сердцу твоему, яко не пролилъ еси крови неповинное и не мстился еси надъ безумнымъ. И внегда учинить Господь Богъ добро господину моему, въспомянеши на рабу твою и учиниши ей по доброте твоей».

І сказаў Давід Авігеі: дабраславёны Гасподзь Бог Ізраілеў, Які паслаў цябе сёньня насустрач мне,

 

И рече Давыдъ къ Авигаиле: «Благославенъ Господь, Богъ Израилевъ, Онже послал тя днесь въ стретение мне,

і дабраславёны розум твой, і дабраславёная ты за тое, што ты цяпер не дазволіла мне ісьці праліваць кроў і помсьціць за сябе.

 

и благославены слова твоя, и благославена ты, задержавшии мя, абыхъ не шолъ на крови пролитие и абых не мстился рукою своею.

Але, — жывы Гасподзь Бог Ізраілеў, Які стрымаў мяне, каб не зрабіў ліха табе, — калі б ты не пасьпяшалася і ня прыйшла на сустрэчу да мяне, дык да ранішняга сьвітаньня я не пакінуў бы Навалу нікога, хто мачыўся б на сьцяну.

 

Иначей, живъ естъ Господь, Богъ Ізраилевъ, Онже возбранил мне, абыхъ зле не учинилъ тобе: бы еси скоро не вышла была противъ мене, не был бы остал живъ до утра ни един з Навалевых ани малое щеня».

І прыняў Давід з рук яе тое, што яна прынесла яму, і сказаў ёй: ідзі зь мірам у дом твой; вось, я паслухаўся голасу твайго і ўшанаваў твар твой.

 

И принял естъ Давыдъ от руку ея вси речи, еже принесе ему, и рече к ней: «Иди с миромъ в дом свой. Се, услышах гласъ твой и учтихъ лице твое».

І прыйшла Авігея да Навала, і вось, у яго банкет у доме ягоным, як банкет царскі, і сэрца ў Навала было вясёлае; а ён быў вельмі п’яны; і не сказала яму ні слова, ні большага, ні меншага, да раніцы.

 

Пришла же Авигаиль к мужу своему, Навалю, и былъ ест пиръ в дому его, яко пиръ царескъ, и сердце Навалево весело, понеже пианъ былъ велми. И не возвестила ему слова ни малого, ни великаго даже до утра.

А раніцай, калі Навал працьверазеў, жонка ягоная расказала яму пра гэта, і замерла ў ім сэрца ягонае, і зрабіўся ён, як камень.

 

Рано пакъ, внегда проспался естъ Наваль, споведала ему жена его слова Давыдова, и змертвело ест сердце его в нем, и бысть, яко камень.

Дзён празь дзесяць уразіў Гасподзь Навала, і ён памёр.

 

И егда минуло десеть дней, порази Господь Наваля, и умре.

І пачуў Давід, што Навал памёр, і сказаў: дабраславёны Гасподзь, Які заплаціў яму за ганьбаваньне мяне Навалам, і Які ахаваў раба свайго ад ліхога; Гасподзь абярнуў злосьць Навалаву на яго ж галаву. І паслаў Давід сказаць Авігеі, што ён бярэ яе сабе за жонку.

 

Сие внегда услышалъ естъ Давыдъ, яко умре Наваль, рече: «Благославен Господь Богъ, иже помстилъ срамоты моея надъ Навалемъ и раба своего сохранил от злого, и грехъ Навалевъ обратилъ на главу его». Послал же ест Давыдъ и рече къ Авигаиле, абы понялъ ю собе за жену.

І прыйшлі слугі Давідавыя і сказалі ёй так: Давід паслаў нас да цябе, каб узяць цябе яму за жонку.

 

И приидоша отроци Давыдовы къ Авигаиле въ Кармель, и молвили суть к ней, глаголюще: «Давыд послалъ насъ к тобе, да бы понял тя собе за жену».

Яна ўстала і пакланілася тварам да зямлі і сказала: вось, рабыня твая гатовая быць служанкаю, каб абмываць ногі слуг гаспадара майго.

 

Она же, въставши, поклонися до земли и рече: «Се, служебница твоя да будет аки раба, иже умываеть нозе отроком господина своего».e

І сабралася Авігея пасьпешліва і села на асла, і пяць служанак суправаджалі яе; і пайшла яна за пасламі Давідавымі і зрабілася яго жонкаю.

 

Тогда въста и поспеши Авигаиль, и всяде на осля, и пять девиць идяху за нею пеши, и ехала съ отроки Давыдовыми, и бысть ему жена.

І Ахінааму з Ізрэеля ўзяў Давід, і абедзьве яны былі яго жонкі.

 

Но и Ахимому понял собе Давыдъ от Езраиля, и были суть обедве ему жены.

А Саўл аддаў дачку сваю Мэлхолу, жонку Давідавую, Фалтыю, сыну Лаіша, што з Галіма.

 

Саулъ же далъ естъ дщеру свою, Мельхолю, жену Давыдову, мужу иному именемъ Фальтию, сыну Ляисову, онже былъ естъ з Галлима.