Быццё 26 разьдзел

 

 

І была галадоў у зямлі, апрача першае галадові, што была за дзён Абрагамавых; і пайшоў Ісак да Авімелеха, караля Пілісцкага, да Ґерару.

 

Егда жъ пакъ былъ естъ гладъ на земли по той неплодности, еже ся была пригодила за дневъ Авраамовыхъ, и иде Ісаакъ ко Авимелеху, царю Палестынскому, до Герары.

І зьявіўся яму СПАДАР, і сказаў: «Ня зыходзь да Ягіпту; жыві ў зямлі, праз каторую скажу табе.

 

И явися же ему Господь и рече: «Не входи до Египта, но иди до земли, юже покажу тобе,

Падарожжуй у зямлі гэтай; і Я буду з табою, і дабраслаўлю цябе; бо табе а насеньню твайму дам усі землі гэтыя, і споўню прысягу, каторай я прысяг Абрагаму, айцу твайму.

 

и погости в ней. И буду с тобою, и благославлю тебе, тобе убо и семени твоему дамъ вся страны сия, наполняя завет, еже завещахъ ко Аврааму, отцу твоему.

І памнажу насеньне твае, як гвезды нябёсныя; і дам насеньню твайму ўсі землі гэтыя; і дабраславяцца ў насеньню тваім усі народы зямлі,

 

И розмножу племя твое, яко звезды небесные, и дамъ потомкомъ твоимъ вся пределы сия. И благословяться о семени твоемъ вси народи земли,

За тое, што Абрагам паслухаў голасу Майго і дзяржаў, што Я расказаў дзяржаць: расказаньні мае, уставы Мае а правы Мае».

 

понеже послушалъ естъ Авраамъ гласу Моего, и соблюде заповеди и приказания Моя, и посвятные обычае и законъ сохрани».

І асяліўся Ісак у Ґерару.

 

Сего для осталъ ест Ісаакъ в Герарисъ.

І пыталіся людзі месца праз жонку ягоную, і ён сказаў: «Сястра мая яна», бо баяўся сказаць: «жонка мая», «каб не забілі мяне жыхары месца таго за Рэвеку», бо пазаркая яна.

 

И вопрошаху и мужи места того о Ревеце, жене его, и рече им: «Сестра ми естъ», убояся бо рещи, яко жена ему бе, надеяся, да бы не вбили его красы для ее.

І было, як працягнуліся там дні ягоныя, і глянуў далоў Авімелех, кароль Пілісцкі, пераз акно, і абачыў, і во, Ісак гуляў з Рэвекаю, жонкаю сваёй.

 

И егда поживе Ісаакъ многи дни въ Герарис, выгледая Авимелехъ, царь Палестынский, окномъ, узрелъ его, а онъ играеть съ Ревекою, женою своею.

І гукнуў Авімелех Ісака, і сказаў: «Гэта ж жонка твая яна; і як жа ты казаў: "Яна сястра мая?"» І сказаў яму Ісак: «Бо я сказаў: "Каб не памерці імне дзеля яе"».

 

И возвавъ Ісаака, рече ему: «Се явно ныне, яко жена твоя ест. Почто солгалъ еси, глаголя: “Сестра моя естъ”?» Отвеща Ісаакъ: «Бояхся, да бы мя не убили ее для».

І сказаў Авімелех: «Што гэта ты ўчыніў із намі? Ледзь не ляжаў адзін ізь люду із жонкаю тваею, і ты прывёў бы на нас віну».

 

И рече Авимелехъ: «Чему лесть таковую учинилъ еси намъ? Могъ некто от людей моихъ случитися со женою твоею, и тако узвел бы на насъ грехъ претяжкий».

І расказаў Авімелех усяму люду, сказаўшы: «Хто дакранецца да гэтага чалавека і да жонкі ягонае, тый сьмерцю памрэць».

 

И заповедал всемъ людемъ своимъ, глаголя: «Естъли же кто доткнется жены мужа сего, смертию да умреть».

І сеяў Ісак у зямлі тэй, і знайшоў у тым годзе сто разоў толькі. І дабраславіў яго СПАДАР.

 

И сеялъ естъ Ісаакъ в земли той, и знайде лета того стократъ толико ж. И благослави его Бог,

І павялічыўся тый чалавек, і рос болей а болей, і павялічыўся так, што стаў вельмі вялікі.

 

и обогате мужъ, и дажеa множаяся и ростя, даже и возвеличися вельми,

І былі ў яго стады драбнога а стады буйнога статку, і множасьць слугаў, і завідавалі яму Пілішчане.

 

а имеаше овець, скоту и челяди превельми много. Того завидечи ему Палестынстии,

І ўсі студні, каторыя выкапалі слугі айца ягонага за дзён Абрагама, айца ягонага, засыпалі Пілішчане і запоўнілі пылам.

 

вси кладези, еже выкопали были раби отца его Авраама, тыхъ часовъ закопали и насыпали полны земли тако вельми,

І сказаў Авімелех Ісаку: «Адыйдзі ад нас, бо ты стаў шмат дужшы за нас».

 

иже самъ Авимелех глаголалъ естъ ко Ісааку: «От[ъ]иди от насъ, понеже сильнейший стался есь вельми, нежели мы».

І адыйшоў стуль Ісак, і разьлёгся табарам у даліне Ґерарскай, і жыў там.

 

Он же отшедъ оттоле, и яко пришолъ к потоку Герарскому и пребываше ту,

І зьвярнуўся Ісак, і адкапаў студні вады, каторыя выкапаны былі за дзён Абрагамавых, айца ягонага, і каторыя заткнулі Пілішчане па сьмерці Абрагама; і назваў іх тымі ж назовамі, каторымі назваў іх ацец ягоны.

 

копалъ опять иные кладези, еже были первей выкопали раби отца его Авраама, ихже засыпали были по смерти Авраамове Филистымляне; и име новалъ ест ихъ Ісаакъ тыми ж имены, имиже первей прозвалъ былъ отець его.

І капалі слугі Ісаковы ў даліне, і знайшлі там студню вады жывое.

 

И копали суть в потоце, и знашли воду живу.

І сьперачаліся пастухі ґерарскія з пастухамі Ісаковымі, кажучы: «Наша вада»; і ён назваў імя студні: Есек (Вада), бо вадзіліся зь ім.

 

Но и ту сваръ был ест межи пастыри Герарскими и пастухи Ісааковыми, глаголюще: «Наша естъ вода!» Сего для имя кладезя того, иже ся было пригодило, названо естъ Обида.b

І выкапалі другую студню; і сьперачаліся таксама за яе; і ён назваў яе імя: Сітна (Абвінаваньне).

 

Копаху же и иный кладезь; о том теже сварилися, и назвалъ и Вражда.c

І адсунуўся адтуль, і выкапаў іншую студню, і не сьперачаліся болей за яе; і назваў яе імя: Рэговоф (Прастора); і сказаў ён, бо цяпер даў нам прастору СПАДАР, і мы расплодзімся ў зямлі.

 

Пошед оттоле, копалъ естъ иный кладезь, о томже не сварилися суть, протожъ назвал естъ имя его Розширение,d глаголя: «Ныне розширилъ естъ насъ Господь и повелелъ рости на земли».

Стуль узыйшоў ён на Бэер Шэву.

 

И иде Ісаакъ от места того до Версавии.

І зьявіўся яму СПАДАР тае ночы, і сказаў: «Я Бог Абрагама, айца твайго; ня бойся, бо я з табою; і дабраслаўлю цябе, і памножу насеньне твае, дзеля Абрагама, слугі Свайго».

 

Тамо ж явися ему Господь в тую нощь, глаголя: «Азъ есмъ Богъ Авраама, отца твоего! Не бойся, яко Азъ с тобою есмъ, благославлю тебе и розмножу племя твое для Авраама, раба моего».

І ён збудаваў там аброчнік, і гукаў у імя СПАДАРОВА. І расьпяў там будан свой, і капалі там слугі Ісаковы студню.

 

Сего ради учинил ту требникъ Господеви, и призывая имя Господьне, уделалъ храмъ; и повелел слугамъ своимъ выкопати кладезъ.

І Авімелех прышоў да яго з Ґерару а Агузаф, з прыяцеляў ягоных, а Фіхол, вайводца ягоны.

 

На то жъ место пришолъ естъ от Герары Авимелехъ и Хоратъ, другъ его, и Фиколь, воевода силы его.

І сказаў ім Ісак: «Чаму вы прышлі да мяне, вы ж зьненавідзілі мяне і выслалі мяне ад сябе?»

 

Рече к нимъ Ісаакъ: «Почто пришли есте семо ко человеку, егоже возненавидесте первей и выгнасте от себе?»e

І яны сказалі: «Мы ясна пабачылі, што быў СПАДАР із табою, і сказалі мы: "Няхай жа будзе прысяга з праклёнам памеж нас, памеж нас і памеж цябе, і ўчыніма змову з табою;

 

Они же отвещаша: «Видехомъ с тобою быти Господа, и протожъ ныне глаголахомъ: да будеть клятва межи нами и вчинимъ мир с собою,

Каб ты не рабіў нам ліха, як і мы не дакрануліся да цябе, і як мы рабілі табе адно дабро і адпусьцілі цябе ў супакою, так ты цяпер дабраславёны СПАДАРОЎ"».

 

да не дееши ты намъ ничего злого, якоже и мы не дотыкахомся речей твоихъ и ниже обидихомъ тебе, но с миромъ отпустихомъ тебе, умноженаго благославениемъ Господьнимъ».

Ён зрабіў ім чэсьць, і яны елі а пілі.

 

Тогда учинилъ естъ имъ Ісаакъ пиръ, и егда наелися и напилися,

І ўсталі нараніцы, і прысягалі адзін аднаму; і адпусьціў іх Ісак, і яны пайшлі ад яго ў супакою.

 

воставши рано, клялися суть единъ другому; отпустил же ест е Ісаакъ в мире на место их.

І было таго дня: прышлі слугі Ісаковы, і паведамілі яму праз студню, каторую капалі яны, і сказалі яму: «Мы знайшлі ваду!»

 

И се в той день пришли суть раби Ісаакови, возвещающе ему о кладези и глаголюще: «Знашли есмо воду».

І ён назваў яе Шыва. Затым імя места таго Бэер Шыва (Студня Прысягі) дагэтуль.

 

Протожъ назвалъ ее Множество,f и прозвано естъ имя граду тому Веръсавияg даже до днешнего дня.

І быў Ісаў сараку год; і ўзяў сабе за жонку Егудыфу, дачку Беера Гэціча, і Вісэмафу, дачку Елона Гэціча.

 

Ісавъ пакъ, егда былъ естъ в четырдесяти летехъ, понялъ две жене — Іудифу, дщеру Воерову Ефейскаго, и Вамерафу, дщеру Елонову, с того же града.

І яны былі гарчынёю духу Ісаку а Рэвеццы.

 

Тыи же обе жене Ісавовы не были суть любы Ісаакови и Ревеце.