Быццё 26 разьдзел

 

 

І быў голад у зямлі той, ня лічачы першага голаду, які быў у дні Абрагама. І пайшоў Ісаак да Абімэлеха, валадара Філістынскага, у Герар.

 

Егда жъ пакъ былъ естъ гладъ на земли по той неплодности, еже ся была пригодила за дневъ Авраамовыхъ, и иде Ісаакъ ко Авимелеху, царю Палестынскому, до Герары.

І зьявіўся яму ГОСПАД, і сказаў: «Не зыходзь у Эгіпет; жыві ў зямлі, пра якую скажу табе.

 

И явися же ему Господь и рече: «Не входи до Египта, но иди до земли, юже покажу тобе,

Жыві ў зямлі гэтай; і Я буду з табою, і дабраслаўлю цябе, бо табе і насеньню твайму Я дам усе краіны гэтыя, і споўню прысягу, якой Я прысягаў Абрагаму, бацьку твайму.

 

и погости в ней. И буду с тобою, и благославлю тебе, тобе убо и семени твоему дамъ вся страны сия, наполняя завет, еже завещахъ ко Аврааму, отцу твоему.

І памножу насеньне тваё, як зоркі ў небе, і дам насеньню твайму ўсе краіны гэтыя; і дабраславяцца ў насеньні тваім усе народы зямлі,

 

И розмножу племя твое, яко звезды небесные, и дамъ потомкомъ твоимъ вся пределы сия. И благословяться о семени твоемъ вси народи земли,

таму што Абрагам паслухаў голасу Майго і захоўваў загады Мае, прыказаньні Мае, пастановы Мае і законы Мае».

 

понеже послушалъ естъ Авраамъ гласу Моего, и соблюде заповеди и приказания Моя, и посвятные обычае и законъ сохрани».

І пасяліўся Ісаак у Герары.

 

Сего для осталъ ест Ісаакъ в Герарисъ.

І пыталіся людзі месца таго пра жонку ягоную, і ён сказаў: «Яна — сястра мая», бо баяўся сказаць: «Жонка мая», каб не забілі яго людзі месца таго за Рэбэку, бо яна была прыгожая з выгляду.

 

И вопрошаху и мужи места того о Ревеце, жене его, и рече им: «Сестра ми естъ», убояся бо рещи, яко жена ему бе, надеяся, да бы не вбили его красы для ее.

І сталася, калі доўгія былі там дні ягоныя, глянуў Абімэлех, валадар Філістынскі, праз вакно, і ўбачыў, а вось, Ісаак гуляе з Рэбэкаю, жонкаю сваёю.

 

И егда поживе Ісаакъ многи дни въ Герарис, выгледая Авимелехъ, царь Палестынский, окномъ, узрелъ его, а онъ играеть съ Ревекою, женою своею.

І паклікаў Абімэлех Ісаака, і сказаў: «Дык яна — жонка твая! А чаму ж ты казаў: “Яна — сястра мая”?» І сказаў яму Ісаак: «Бо я сказаў: “Каб я не памёр праз яе”».

 

И возвавъ Ісаака, рече ему: «Се явно ныне, яко жена твоя ест. Почто солгалъ еси, глаголя: “Сестра моя естъ”?» Отвеща Ісаакъ: «Бояхся, да бы мя не убили ее для».

І сказаў Абімэлех: «Што гэта ты нарабіў нам? Яшчэ б трохі, і мог бы легчы нехта з народу з жонкаю тваёю, і ты прывёў бы на нас віну».

 

И рече Авимелехъ: «Чему лесть таковую учинилъ еси намъ? Могъ некто от людей моихъ случитися со женою твоею, и тако узвел бы на насъ грехъ претяжкий».

І загадаў Абімэлех усяму народу, кажучы: «Хто дакранецца да гэтага чалавека і да жонкі ягонай, той сьмерцю памрэ».

 

И заповедал всемъ людемъ своимъ, глаголя: «Естъли же кто доткнется жены мужа сего, смертию да умреть».

І сеяў Ісаак у зямлі той, і сабраў у той год стакротны ўраджай, і дабраславіў яго ГОСПАД.

 

И сеялъ естъ Ісаакъ в земли той, и знайде лета того стократъ толико ж. И благослави его Бог,

І ставаўся вялікім муж гэты, і ішоў угору, і павялічыўся так, што стаў вельмі вялікі.

 

и обогате мужъ, и дажеa множаяся и ростя, даже и возвеличися вельми,

І былі ў яго статкі авечак, і статкі валоў, і мноства слугаў, і зайздросьцілі яму Філістынцы.

 

а имеаше овець, скоту и челяди превельми много. Того завидечи ему Палестынстии,

І ўсе студні, якія выкапалі слугі бацькі ягонага ў дні Абрагама, бацькі ягонага, засыпалі Філістынцы і запоўнілі пяском.

 

вси кладези, еже выкопали были раби отца его Авраама, тыхъ часовъ закопали и насыпали полны земли тако вельми,

І сказаў Абімэлех Ісааку: «Адыйдзі ад нас, бо ты стаўся шмат дужэйшы за нас».

 

иже самъ Авимелех глаголалъ естъ ко Ісааку: «От[ъ]иди от насъ, понеже сильнейший стался есь вельми, нежели мы».

І адыйшоў адтуль Ісаак, і паставіў [намёты] каля ручая Герарскага, і жыў там.

 

Он же отшедъ оттоле, и яко пришолъ к потоку Герарскому и пребываше ту,

І вярнуўся Ісаак, і адкапаў студні вады, якія былі выкапаныя ў дні Абрагама, бацькі ягонага, і якія засыпалі Філістынцы пасьля сьмерці Абрагама, і назваў іх тымі самымі назвамі, якімі назваў іх бацька ягоны.

 

копалъ опять иные кладези, еже были первей выкопали раби отца его Авраама, ихже засыпали были по смерти Авраамове Филистымляне; и име новалъ ест ихъ Ісаакъ тыми ж имены, имиже первей прозвалъ былъ отець его.

І капалі слугі Ісаака каля ручая, і знайшлі там студню вады жывой.

 

И копали суть в потоце, и знашли воду живу.

І спрачаліся пастухі Герарскія з пастухамі Ісаака, кажучы: «Гэта наша вада», і ён назваў імя студні Эсэк, бо вадзіліся з ім.

 

Но и ту сваръ был ест межи пастыри Герарскими и пастухи Ісааковыми, глаголюще: «Наша естъ вода!» Сего для имя кладезя того, иже ся было пригодило, названо естъ Обида.b

І выкапалі другую студню; і спрачаліся таксама за яе; і ён назваў яе імя Сітна.

 

Копаху же и иный кладезь; о том теже сварилися, и назвалъ и Вражда.c

І выбраўся адтуль, і выкапаў іншую студню, і не спрачаліся за яе; і назваў яе імя Рэхавот, і сказаў: «Бо цяпер пашырыў нас ГОСПАД, і мы будзем памнажацца ў гэтай зямлі».

 

Пошед оттоле, копалъ естъ иный кладезь, о томже не сварилися суть, протожъ назвал естъ имя его Розширение,d глаголя: «Ныне розширилъ естъ насъ Господь и повелелъ рости на земли».

Адтуль узыйшоў ён у Бээр-Шэву.

 

И иде Ісаакъ от места того до Версавии.

І зьявіўся яму ГОСПАД у тую ноч, і сказаў: «Я — Бог Абрагама, бацькі твайго. Ня бойся, бо Я з табою; і дабраслаўлю цябе, і памножу насеньне тваё дзеля Абрагама, слугі Майго».

 

Тамо ж явися ему Господь в тую нощь, глаголя: «Азъ есмъ Богъ Авраама, отца твоего! Не бойся, яко Азъ с тобою есмъ, благославлю тебе и розмножу племя твое для Авраама, раба моего».

І ён збудаваў там ахвярнік, і клікаў імя ГОСПАДА. І паставіў там намёт свой, і выкапалі там слугі Ісаака студню.

 

Сего ради учинил ту требникъ Господеви, и призывая имя Господьне, уделалъ храмъ; и повелел слугамъ своимъ выкопати кладезъ.

І Абімэлех прыйшоў да яго з Герару, і Ахузат, сябра ягоны, і Піколь, гетман ягоны.

 

На то жъ место пришолъ естъ от Герары Авимелехъ и Хоратъ, другъ его, и Фиколь, воевода силы его.

І сказаў ім Ісаак: «Чаму вы прыйшлі да мяне? Вы ж зьненавідзелі мяне і выслалі мяне ад сябе».

 

Рече к нимъ Ісаакъ: «Почто пришли есте семо ко человеку, егоже возненавидесте первей и выгнасте от себе?»e

І яны сказалі: «Мы, гледзячы, убачылі, што ГОСПАД з табою, і мы сказалі: “Няхай будзе прысяга паміж намі, паміж намі і табою, і мы заключым запавет з табою,

 

Они же отвещаша: «Видехомъ с тобою быти Господа, и протожъ ныне глаголахомъ: да будеть клятва межи нами и вчинимъ мир с собою,

і ты ня будзеш рабіць нам ліха, як і мы не дакрануліся цябе, і як мы рабілі табе адно дабро і адпусьцілі цябе ў супакоі, і ты цяпер дабраслаўлёны ГОСПАДАМ”».

 

да не дееши ты намъ ничего злого, якоже и мы не дотыкахомся речей твоихъ и ниже обидихомъ тебе, но с миромъ отпустихомъ тебе, умноженаго благославениемъ Господьнимъ».

І ён зрабіў для іх гасьціну, і яны елі і пілі.

 

Тогда учинилъ естъ имъ Ісаакъ пиръ, и егда наелися и напилися,

І ўсталі раніцаю, і прысягнулі адзін аднаму; і адпусьціў іх Ісаак, і яны пайшлі ад яго ў супакоі.

 

воставши рано, клялися суть единъ другому; отпустил же ест е Ісаакъ в мире на место их.

І сталася ў той дзень, прыйшлі слугі Ісаака, і паведамілі яму пра студню, якую яны выкапалі, і сказалі яму: «Мы знайшлі ваду!»

 

И се в той день пришли суть раби Ісаакови, возвещающе ему о кладези и глаголюще: «Знашли есмо воду».

І ён назваў яе Шыва. Дзеля гэтага імя гораду таго Бээр-Шэва аж да сёньняшняга дня.

 

Протожъ назвалъ ее Множество,f и прозвано естъ имя граду тому Веръсавияg даже до днешнего дня.

І сталася, што меў Эзаў сорак гадоў, і ўзяў сабе за жонку Юдыту, дачку Бээры Хета, і Басэмат, дачку Элёна Хета,

 

Ісавъ пакъ, егда былъ естъ в четырдесяти летехъ, понялъ две жене — Іудифу, дщеру Воерову Ефейскаго, и Вамерафу, дщеру Елонову, с того же града.

і былі яны горыччу для духа Ісаака і Рэбэкі.

 

Тыи же обе жене Ісавовы не были суть любы Ісаакови и Ревеце.