Быццё 30 разьдзел

 

 

І бачыла Рахель, што яна не нараджае Якубу, і зайздросьціла Рахель сястры сваёй, і казала Якубу: «Дай мне сыноў, а калі не, я памру».

 

Видевши же Рахиль, яко неплодна бяше, завидела сестре своей, и рече к мужу своему: «Дай мисыны. Аще ли ни, то умру».

І ўзгарэўся гнеў Якуба на Рахель, і ён сказаў: «Ці ж гэта я, а ня Бог затрымаў у цябе плод улоньня?»

 

Разгневав же ся на нее Яковъ и рече: «Еда ли азъ есмъ яко Богъ, Онже отнялъ ест плодъ чрева твоего?»

І яна сказала: «Вось, нявольніца мая Більга. Увайдзі да яе, і яна народзіць на каленях маіх, і я буду збудаваная праз яе».

 

И рече Рахиль къ Якову: «Се, имамъ Валу, рабу свою; вниди ж к ней, да родить на колена моя, а имети буду от нея сыны».

І яна дала яму Більгу, нявольніцу сваю, за жонку, і ўвайшоў да яе Якуб.

 

И егда вшолъ к ней Яковъ,

І зачала Більга, і нарадзіла Якубу сына.

 

зачала и породила сына.

І сказала Рахель: «Рассудзіў мяне Бог, і таксама пачуў голас мой, і даў мне сына». І таму назвала імя ягонае Дан.

 

И рече Рахиль: «Присудил ми ест Господь и вслышалъ гласъ мой, дав ми сына». И сего для назвала имя его — Данъ.

І зачала яшчэ, і нарадзіла Більга, нявольніца Рахелі, другога сына Якубу.

 

И паки заченши Вала, и породила сына втораго;

І сказала Рахель: «Ваяваньнем Божым змагалася я з сястрою сваёй і адолела». І назвала імя ягонае Нэфталі.

 

принем же, рече Рахиль: «Зровнал мя Господь с сестрою моею, и возмогохъ». И назвала его — Нефталимъ.

І ўбачыла Лея, што перастала нараджаць, і ўзяла Зільпу, нявольніцу сваю, і дала яе Якубу за жонку.

 

Познавши то Лия, яко преста ражати, поя Зелфу, рабу свою, и дала ю Якову, мужу своему.

І нарадзіла Зільпа, нявольніца Леі, Якубу сына.

 

Та же заченъши и роди сына.

І сказала Лея: «Прыйшоў посьпех!» І назвала імя ягонае Гад.

 

И рече Лия: «Се нещастье мое». И сего ради назвала имя его — Гадъ.

І нарадзіла Зільпа, нявольніца Леі, другога сына Якубу.

 

Породила опять Зелфа втораго сына.

І сказала Лея: «На шчасьце маё, бо шчасьлівай будуць называць мяне дочкі». І назвала імя ягонае Асэр.

 

И рече Лия: «То на мое благославение. Сего для благославять мя вси жены». И назвала имя его — Асеръ.

І выйшаў Рубэн у дні жніва пшаніцы, і знайшоў мандрагоры ў полі, і прынёс іх Леі, маці сваёй. І сказала Рахель Леі: «Дай мне мандрагоры сына твайго».

 

И вышолъ ест Рувимъ в часъ жатвы пшенице на поле, и знайде яблока добровонная и принесе их Лии, матери своей. И рече Рахиль: «Дай ми яблок тыхъ сына твоего».

А тая сказала ёй: «Няўжо мала [табе], што ты ўзяла мужа майго, і хочаш узяць мандрагоры сына майго?» І сказала Рахель: «Дык няхай ён ляжа з табою ў гэтую ноч за мандрагоры сына твайго».

 

Отвеща она: «Мало ли ть еще на том, иже перехватила ми еси мужа, но к тому хощеши взяти и яблока сына моего?» И рече Рахиль: «Да спить с тобою сее нощи за яблока сына твоего».

І прыйшоў Якуб з поля ўвечары, і выйшла Лея насустрач яму, і сказала: «Да мяне ўвойдзеш, бо наймаючы, наняла цябе за мандрагоры сына майго». І ён лёг з ёю ў тую ноч.

 

И внегда навращевашеся к вечеру Яковъ с поля, изыде во стретение ему Лия и рече: «Ко мне внидеши, понеже наняла есми тебе мздою за яблока сына моего». И спалъ естъ с нею нощъ тую.

І пачуў Бог Лею, і яна зачала, і нарадзіла Якубу пятага сына.

 

И услышалъ естъ Богъ прозбу ея, и зачала и породила сына пятого.

І сказала Лея: «Даў Бог плату маю за тое, што я дала нявольніцу маю мужу майму». І назвала імя ягонае Ісахар.

 

И рече: «Воздалъ ми Господь мзду мою, понеже дала есмъ рабу свою мужу своему». И назвала имя его — Ізахаръ.

І зачала ізноў Лея, і нарадзіла шостага сына Якубу.

 

Опять Лия, почавши, породила сына шестаго.

І сказала Лея: «Абдараваў мяне Бог добрым дарам. Гэтым разам будзе жыць са мною муж мой, бо я нарадзіла яму шэсьць сыноў». І назвала імя ягонае Завулён.

 

И рече: «Даровал мя Богъ веномъ добрым; также в [ны]нешнее время пребудеть со мною мужъ мой, родих бо ему шесть сыновъ». И сего деля назвала имя его — Зевулонъ.

Потым нарадзіла дачку, і назвала імя ейнае Дзіна.

 

По сем же роди дщеру, именем Дыну.

І ўзгадаў Бог пра Рахель, і пачуў яе Бог, і адчыніў улоньне ейнае,

 

И воспомянул ест Господь Рахиль, и выслухалъ ее, и отверзе утробу ея.

і яна зачала, і нарадзіла сына, і сказала: «Забраў Бог ганьбу маю».

 

Она же зачала и породила сына, и рече: «Отнялъ ест Богъ укоризну мою».

І назвала імя ягонае Язэп, кажучы: «Няхай дадасьць мне ГОСПАД другога сына».

 

И назвала имя его — Іосиф, глаголя: «Придасть мне Господь сына другаго».

І сталася, калі нарадзіла Рахель Язэпа, сказаў Якуб Лявану: «Пусьці мяне, і я пайду ў мясцовасьць сваю і ў зямлю сваю.

 

И внегда народился ест Іосиф, рече Яковъ Лавану, тьстю своему: «Отпусти мя, да навращуся на место свое и в землю свою.b

Дай мне жонак маіх і дзяцей маіх, бо я служыў табе за іх, і я пайду; бо ты ведаеш службу маю, якою я служыў табе».

 

Дай ми жены моя и дети мое, ихже для служих тобе, да от[ъ]иду. Ты пакъ знаешъ службу мою, еюже послужих тобе».

І сказаў яму Ляван: «О, каб я знайшоў ласку ў вачах тваіх! Я пераканаўся, што ГОСПАД дабраславіў мяне дзеля цябе».

 

Рече к нему Лаванъ: «Да знайду ласку пред лицемъ твоим, познах убо, як благослави мя Богъ пришествием твоим.

І сказаў: «Прызнач сабе плату сваю ад мяне, і я дам».

 

Споведай ми толико мзду свою, юже имамъ дати тобе».

І [Якуб] сказаў яму: «Ты ведаеш, як я служыў табе, і які стаўся статак твой пры мне;

 

Тогда отвеща Яковъ: «Ты веси, яко послужих тобе и яко много под руками моими было имение твое,

бо мала было ў цябе да мяне, а памножылася ў мноства, і дабраславіў ГОСПАД цябе, калі я прыйшоў. А цяпер, калі я буду рабіць для дому майго?»

 

мало бо еси имелъ первей, нежели я пришол к тобе. Ныне же обогатился еси, и благослави тя Богъ пришествиемъ моимъ. Сего ради справедливая ест речъ, дабыхъ и я осмотрелъ дому своему».

І той сказаў: «Што маю даць табе?» І сказаў Якуб: «Не давай мне нічога, але зрабі для мяне такую рэч, і я вярнуся, і буду пасьвіць і захоўваць авечкі твае.

 

И рече Лаванъ: «Что ж ти пакъ дамъ?» Отвеща Яковъ: «Не хощу от тебе ничего; толико учинишъ ли тое, чего ж пожадаю, опять буду пасти и хранити стадъ твоих.

Я прайду сёньня між усіх авечак тваіх, і аддзялю з іх кожнае ягня стракатае і пярэстае, і кожную рудую з авечак, і стракатых і пярэстых з козаў; і будзе гэта мая плата.

 

Обойди вся стада твоя и отдели все овце рябое и пестрое волны, и все, еже ся потомъ народить гнедое и рябое или пестрое, тако у овцахъ, яко и у козахъ, да будеть мзда моя.

І будзе адказваць за мяне праведнасьць мая на наступны дзень, калі прыйдзеш даведацца пра плату маю перад табою. Усё ў мяне, што не стракатае і не пярэстае паміж козаў, і не рудое паміж авечак, крадзенае гэта».

 

И воздасть ми ся потомъ скоро справедливость моя, внегда часъ смолвы придеть пред тя. И все, еже не будеть гнедо или пестро, или рябо, тако при овцахъ, яко и при козахъ, за украденое ми почтеши».

І сказаў Ляван: «Няхай будзе паводле слова твайго».

 

И рече Лаванъ: «Буди такъ, якоже глаголеши».

І адлучыў у той дзень казлоў пасастых і пярэстых, і ўсіх козаў стракатых і пярэстых, усіх, што мелі нешта белае на сабе, і ўсіх рудых паміж авечак, і аддаў у рукі сыноў сваіх.

 

И отделил в той день козы и овце, и козлы, и овны рябые и пестрые; все пакъ стадо единаковое волны, то естъ белыи и чорныи, далъ в руце сыномъ своимъ

І вызначыў дарогу ў тры дні паміж сабою і Якубам. І Якуб пасьвіў авечкі Лявана, якія засталіся.

 

и распусти их такъ далеко, яко три дни путя ходу межи собою и зятемъ, онже пасяше иная стада его.

І ўзяў Якуб зялёных прутоў тапалёвых, і мігдалёвых, і яваровых, і выразаў на іх пасы белыя, зьняўшы кару да бялосьці, якая на прутах,

 

Тогда набрав Яковъ прутовъ тополевыхъ зеленыхъ и мигдаловых, и яворовых, пооблупилъ их нечто, а коли кору снял, на тыхъ, которыи былъ облупилъ, белость ся вказала;

і ўткнуў тыя пруты, якія аблупіў, перад авечкамі пры карытах каля вадапою, куды прыходзілі авечкі піць і спалучаліся, прыходзячы піць.

 

тыи пак, которыи целы были, зелены суть остали, и тымъ обычаемъ видялося пестро. И въклалъ естъ ихъ в корита, до которых ся вливала вода, да бы егда стада приходили пити, предъ очима имели прутие и, смотрячи на нихъ, зачинали.

І спалучаліся авечкі перад прутамі, і нараджаліся авечкі пасастыя, стракатыя і пярэстыя.

 

И сталося естъ, иже в загрении томъ, еже бываеть при злучению, овце гледели суть на прутие и родили пестрые и рябые и различное волны ягнета.

І авечак [белых] аддзяляў Якуб, і гнаў, як авечкі Лявана, наперадзе авечак пярэстых і ўсіх рудых, і трымаў свае чароды асобна, і не злучаў іх з авечкамі Лявана.

 

И розделилъ естъ стадо Яковъ, и клалъ прутие в корита предъ очима овновъ; и были суть вси чорны и белы Лавановы, а иные Якововы, розделивши межи собою стада.

І было, калі спалучаліся мацнейшыя авечкі, Якуб клаў пруты перад вачыма авечак пры карытах, каб яны спалучаліся перад прутамі,

 

Протожъ коли раннего часу припущение ко овцамъ бывало, клалъ Яковъ прутие до коритъ у воду предъ очи барановъ и овець, да бы гледечи на них починали;

а калі авечкі былі слабыя, тады ня клаў. І былі слабейшыя ў Лявана, а мацнейшыя — у Якуба.

 

внегда пакъ позное припущение бывало и початие последнее, не кладяше их; и были суть позные Лавановы, а ранние Яковлевы.

І пашырыўся чалавек гэты вельмі, вельмі, і было ў яго мноства авечак, і нявольніцаў, і слугаў, і вярблюдаў, і аслоў.

 

И разбогате мужъ велми, и быша ему стада многа, рабы и рабыне, велб[л]уды и ослы.