Быццё 47 разьдзел

 

 

І прыйшоў Язэп, і паведаміў фараону, і сказаў: «Бацька мой, і браты мае, і авечкі іхнія, і валы іхнія, і ўсё, што ў іх, прыйшлі з зямлі Ханаан, і вось, яны ў зямлі Гашэн».

 

Тогда вшедъ, Іосифъ поведилъ фараонови, глаголя: «Отець мой и братия, овце их и говяда, и все, еже имеаху, припровадилися от земли Ханаони. И се ныне суть в земли Гесемли».

І спаміж братоў сваіх ён узяў пяць чалавек, і паставіў іх перад фараонам.

 

Старейшихъ теже братии своей мужевъ пять поставилъ предъ царемъ,

І сказаў фараон братам ягоным: «Які ваш занятак?» І яны сказалі фараону: «Пастухі авечак слугі твае, і мы, і бацькі нашыя».

 

ихъже пыталъ фараонъ, глаголя: «Что естъ дело ваше?» Отповедели ему: «Пастыреве овець есмо, раби твои, мы и отцеве наши.

І сказалі яны фараону: «Вандраваць у зямлі гэтай мы прыйшлі, бо няма пашы для авечак слугаў тваіх, бо вялікі голад у зямлі Ханаан. І цяпер, просім, дазволь пасяліцца слугам тваім у зямлі Гашэн».

 

До земли твоея приидохомъ пребыти в ней, понеже несть паствы стадомъ рабовъ твоихъ, яко умножися гладъ в земли Ханаани. Молимы ся тобе, да повелиши намъ, рабомъ своимъ, жити в земли Гесемли».

І сказаў фараон Язэпу, кажучы: «Бацька твой і браты твае прыйшлі да цябе.

 

Тогда рече царь ко Іосифу: «Отець твой и братия твоя пришли суть к тобе.

Зямля Эгіпецкая перад абліччам тваім. У найлепшым месцы зямлі пасялі бацьку свайго і братоў сваіх. Няхай жывуць яны ў зямлі Гашэн. І калі ведаеш, што ёсьць паміж імі здольныя людзі, пастаў іх даглядчыкамі над статкамі, якія ў мяне».

 

Земля Египетская предъ тобою естъ, в найлепшемъ месте повели жити, и дай имъ землю Гесемлю. Пакли ж веси, иже суть межи ними мужи разумни, то постави их старейшинами надъ стады моими».

І прывёў Язэп Якуба, бацьку свайго, і паставіў яго перад абліччам фараона. І дабраславіў Якуб фараона.

 

Потомъ воведе Іосифъ отца своего предъ царя и поставил и пред нимъ.

І сказаў фараон Якубу: «Колькі дзён [маюць] гады жыцьця твайго?»

 

Царь же, привитавши его, пыталъ у него, глаголя: «Колико естъ летъ живота твоего?»

І сказаў Якуб фараону: «Дзён гадоў вандраваньня майго — сто трыццаць гадоў. Кароткія і ліхія былі дні гадоў жыцьця майго, і не дасягнулі яны да дзён гадоў жыцьця бацькоў маіх у днях вандраваньня іхняга».

 

Отвеща Яковъ: «Дневъ хожения живота моего сто и тридесет лет кратких и злыхъ; и не постигоша дней отцевъ моихъ, в нихже ходиша».

І дабраславіў Якуб фараона, і выйшаў ад аблічча фараона.

 

И благославив царя, изыйде вонъ.

І пасяліў Язэп бацьку свайго і братоў сваіх, і даў ім уласнасьць у зямлі Эгіпецкай, у найлепшай частцы зямлі той, у зямлі Рамсэс, як загадаў фараон.

 

Іосиф же отцу и братии своей далъ естъ ко пребыванию место найлепшее во Египте, землю Рамесъ, якоже повеле ему фараонъ,

І жывіў Язэп бацьку свайго і братоў сваіх, і ўвесь дом бацькі свайго хлебам адпаведна [ліку] дзяцей.

 

и кормилъ ест ихъ и весь домъ отца своего, давая пищу единому каждому.

А хлеба не было на ўсёй зямлі, бо голад быў вельмі цяжкі, і была вычарпаная зямля Эгіпецкая і зямля Ханаанская з прычыны голаду.

 

По всем же свете не доставало хлеба и глад губляше землю, найболей Египетскую и Хананейскую.

І сабраў Язэп усё срэбра, якое знайшлося ў зямлі Эгіпецкай і ў зямлі Ханаанскай, за збожжа, якое куплялі, і прынёс Язэп срэбра ў дом фараона.

 

От них же собралъ былъ Іосифъ все злато и сребро, продавая имъ пшеницу, и внесе е до скарбу царева.

І скончылася срэбра ў зямлі Эгіпецкай і ў зямлі Ханаанскай. І прыйшоў увесь Эгіпет да Язэпа, кажучы: «Дай нам хлеба! Навошта мы маем памерці перад табою, бо скончылася срэбра».

 

Внегда пакъ недостало тымъ, ониже куповаху, сребра, тогда приидоша вси Египтяне ко Іосифу, глаголюще: «Дай намъ хлеба! Почто умираемъ предъ тобою, скончавши злато и сребро?»

І сказаў Язэп: «Дайце статак ваш, і я буду даваць вам [хлеб] за статак ваш, калі скончылася срэбра».

 

К ним же отповедилъ: «Прижените скотъ свой, и буду вамъ давати за нихъ пищу, егда сребра не имате».

І яны прыводзілі статак свой да Язэпа, і даваў ім Язэп хлеб за коней, і за статкі авечак, і за статкі валоў, і за аслоў; і жывіў іх хлебам за ўвесь статак іхні ў той год.

 

Они же внегда пригнали, далъ жита за коне и за овце, за волы и за ослы; и перекормилъ ихъ лета того за отмену скоту.

І скончыўся той год; і прыйшлі да яго ў наступным годзе, і сказалі яму: «Ня ўтоім ад пана нашага, што скончылася срэбра, і статкі скаціны нашай — у пана нашага. Не засталося нічога ў нас перад абліччам пана нашага, акрамя целаў нашых і грунтоў нашых.

 

Приидоша же и на иное лето и глаголаша к нему: «Явно естъ тобе, господине нашъ, иже не имамы сребра ани скоту. Теже не естъ тайно пред тобою, яко кроме земли а телесъ ничегоже не имамы.

Навошта маем памерці перад вачыма тваімі, і мы, і грунты нашыя? Купі нас і грунты нашыя за хлеб; і будзем мы і грунты нашыя нявольнікамі фараона, а ты дай нам зерня, і мы будзем жыць, і не памрэм, і грунты не спусьцеюць».

 

Прочтожъ умираемъ зрящу тобе? Радней и мы, и земля наша твое будемы, купи насъ в работу цареви и дай семенъ, да не опустеет земля, не имущи делателей».

І набыў Язэп усе грунты ў Эгіпце для фараона, бо прадалі Эгіпцяне кожны поле сваё, бо прыціснуў іх голад. І зямля стала фараонавай.

 

Тогда покупилъ Іосиф всю землю Египетскую, понеже каждый продавалъ отчину свою гладу деля превеликого. И поработи ю фараонови

А народ ён перавёў у гарады ад [аднаго] канца мяжы Эгіпту аж да [другога] канца яго.

 

и всехъ людей ея, от края пределовъ единых даже до конца пределовъ всея земли Египетское,

Толькі грунты сьвятароў не набыў, бо частка сьвятароў [была] ад фараона, і яны жывіліся са сваёй часткі, якую даў ім фараон; таму яны і не прадалі грунты свае.

 

окроме земли жреческое, юже былъ царь далъ имъ, понеже и оброкъ з гуменъ фараоновыхъ имъ давано; протожъ не бе потреба, абы продавали землю свою.

І сказаў Язэп народу: «Вось, я купіў сёньня вас і грунты вашыя для фараона. Вось вам зерне, і засявайце зямлю.

 

Тогда рече Іосифъ к людемъ: «Се, весте, яко васъ и землю вашу купихъ фараонови. Берите жъ семена и сейте на полехъ,

І калі будзе жніво, давайце пятую частку фараону, а чатыры часткі застануцца вам засеяць поле і на харчаваньне вам і тым, хто ў дамах вашых, і на харчаваньне дзецям вашым».

 

да можете жита имети; и пятую долю цареви давати будете, а четыре части собе берите к семеню и ести вамъ и чадомъ и челеди вашей».

А яны сказалі: «Ты захаваў нам жыцьцё. Няхай мы знойдзем ласку ў вачах пана нашага, і будзем слугамі фараону».

 

Они же отповедели ему, глаголюще: «Животъ нашъ в руце твоей естъ! Толико возри на насъ, господине нашъ, и с радостию поработаемъ фараонови».

І паставіў гэта Язэп як пастанову, якая дагэтуль у зямлі Эгіпецкай, што для фараона пятая частка [ўраджаю], толькі грунты сьвятароў [належаць] ім самім, ня сталі яны фараонавымі.

 

Сего деля от того часу даже до днешнего дня по всей земли Египетской царемъ пятую часть дають. И вчинено естъ то за пошлину, кроме земли жреческое — тая толико вынета остала от пошлины тое.

І жыў Ізраіль у зямлі Эгіпецкай, у зямлі Гашэн, і мелі ўласнасьць у ёй, і пладзіліся, і памножыліся вельмі.

 

Живяше же Ізраиль во Египте в земли Гесемли и обладаше ею, и розмножился естъ и росплодился вельми,

І жыў Якуб у зямлі Эгіпецкай сямнаццаць гадоў; і было дзён Якуба, гадоў жыцьця ягонага — сто сорак сем гадоў.

 

и былъ живъ в ней седмънадесеть летъ, и были сут вси дни живота его сто четыредесятъ и седмъ лет.

І наблізіліся дні Ізраілю, каб памерці, і паклікаў ён сына свайго Язэпа, і сказаў яму: «Калі я знайшоў ласку ў вачах тваіх, прашу, палажы руку сваю пад сьцягно маё і зрабі мне міласэрнасьць і праўду, што не пахаваеш мяне ў Эгіпце.

 

И егда виделъ, иже приближается день смерти его, позвалъ сына своего Іосифа и рече к нему: «Знайдох ли добродетель предъ лицем твоим, положи руку свою подъ бедра моя и вчиниши со мною милосеръдие и правду, да не погребеши мя во Египте,

Але буду я ляжаць з бацькамі сваімі. Вынясі мяне з Эгіпту і пахавай мяне ў магіле іхняй». І той сказаў: «Зраблю паводле слова твайго».

 

но да отпочину со отци своими; и вынесеши мя от земли сее, и похоронишъ мене во гробе старших моихъ». Рече к нему Іосифъ: «Учиню по словеси твоему».

І сказаў [Якуб]: «Прысягні мне». І прысягнуў яму. І схіліўся Ізраіль на верх ложка.

 

Тогда глагола Яковъ: «Клинися жъ ми на томъ». И внегда клялся пред нимъ, поклонися Ізраиль Богу, обратився ко главамъ ложа своего.