Быццё 44 разьдзел

 

 

І загадаў Язэп загадчыку дому свайго, кажучы: «Напоўні мяхі гэтых мужоў харчамі, колькі яны могуць несьці, і палажы срэбра кожнага ў адтуліну мяха ягонага.

 

Повелел же естъ Іосифъ шафарю двора своего, глаголя: «Наполни мехи их пшенице, елико же можеть вниити в ня, и вложи каждому особно сребро при устии меха;

А келіх мой, келіх срэбны, палажы ў адтуліну мяха наймалодшага, і срэбра за збожжа ягонае». І ён зрабіў паводле слова Язэпа, якое той сказаў.

 

чару пакъ мою сребреную и пенези, еже дасть за жито, вложи в мехъ младшего». И вчинил естъ тако.

Раніцаю разьвіднела, і гэтых мужоў выправілі, іх і аслоў іхніх.

 

И внегда было рано, отпущены суть со ослы своими.

Яны выйшлі з гораду, не адыйшлі далёка, і Язэп сказаў загадчыку дому свайго: «Устань, ганіся за тымі людзьмі, і дагоніш іх, і скажаш ім: “Чаму вы адплацілі ліхам за дабро?

 

И вынийдоша з града, и еще были далеко не отошли, тогда Іосифъ позвалъ врядника дому своего и рече к нему: «Востани и жени воследъ мужей тыхъ, и погонивши ихъ, глаголи к нимъ: “Почто воздаете злое за доброе?

Ці ж ня гэта той келіх, з якога п’е пан мой, і прадказваючы, прадказвае на ім? Ліха вы ўчынілі, гэтак зрабіўшы”».

 

Чара, юже украли есте, тая естъ, с неяже пиеть господинъ мой и в ней имать обычай загадывати. Презлое дело вделасте”».

І ён дагнаў іх, і прамовіў ім гэтыя словы.

 

И вчинилъ врядник, якоже былъ ему повелелъ, и постигнувши ихъ, по ряду слова ты молвилъ естъ к нимъ.

А яны сказалі: «Навошта пан мой кажа такія словы? Далёкія слугі твае, каб учыніць гэткія рэчы.

 

Они же отповедели: «Чему господинъ нашъ тако глаголеть, иже бы раби твои сицевое презлое дело вчинити имели?

Тое срэбра, якое мы знайшлі ў адтулінах мяхоў сваіх, мы вярнулі табе з зямлі Ханаан. Як жа мелі мы красьці з дому гаспадара твайго срэбра альбо золата?

 

Понеже пенези, еже знайдохом в мехохъ наших, принесохом ко господину нашему от земли Ханаани. И како жъ бы ныне крали з двора господина своего злато или сребро?

У каго са слугаў тваіх будзе знойдзена гэта, той няхай памрэ, а мы таксама станем нявольнікамі пана майго».

 

В кого жъ з нас найдется то, чегоже ты ищеши, той да умреть, а мы будемы раби господина твоего».

І ён сказаў: «Дык цяпер няхай будзе паводле словаў вашых. У каго будзе знойдзена гэта, той стане мне нявольнікам, а вы будзеце нявінныя».

 

Той же рече к нимъ: «Да будет тако, якоже осудили есте: в кого естъли же знайду чару, той да естъ рабъ господина моего, а вы будете невинни от того».

І яны пасьпяшаліся, і зьнялі кожны мех свой на зямлю, і разьвязалі кожны мех свой.

 

Тогда они спешне сложили на землю мехи и единый каждый свой розвязывалъ.

А ён шукаў, пачаўшы ад найстарэйшага і скончыўшы наймалодшым; і знайшоў келіх у мяху Бэн’яміна.

 

Той пакъ, онже прегледоваше, почавъ от старейшего даже до младшего, знайде чару в меху Вениаминове.

І разарвалі яны адзеньні свае, і ўсклалі [мяхі] кожны на асла свайго, і вярнуліся ў горад.

 

Они же разтерзали суть ризы своя на собе, и возложивши бремена на ослы, навратихуся во градъ.

І прыйшлі Юда і браты ягоныя ў дом Язэпа, а ён яшчэ быў там. І яны ўпалі перад абліччам яго на зямлю.

 

И найпервей Іуда со братиею своею внииде предъ Іосифа, еще убо не выходил былъ никуда з дому, и падоша пред нимъ вси вкупе на землю.

І сказаў ім Язэп: «Што за ўчынак гэта вы ўчынілі? Ці ж вы ня ведалі, што, прадказваючы, прадказвае такі чалавек, як я?»

 

К ним же рече Іосифъ: «Почто есте сее вчинили? Еда ли не весте, иже несть мне ровнаго во вмении гадания?»

І сказаў Юда: «Што нам сказаць, пане мой? Што нам гаварыць і як нам апраўдвацца? Бог знайшоў правіну слугаў тваіх. Вось, мы — нявольнікі пана майго, і мы, і той, у чыіх руках быў знойдзены келіх».

 

Рече к нему Іуда: «Что отвещаем господину нашему? Или что глаголати будемъ? Или чимъ оправдатися можемъ? Богъ знайде вину рабовъ твоихъ. Се есмы вси раби господина нашего — и мы, и той, в негоже знайдеся чара».

І сказаў [Язэп]: «Далёка ад мяне, каб я ўчыніў гэта. Той чалавек, у руках якога знойдзены келіх, ён будзе нявольнікам маім, а вы ўзыходзьце ў супакоі да бацькі свайго».

 

Отвеща к нимъ Іосифъ: «Отступи сее от мене, не вчиню того, но кто украде чару, той да будеть рабъ мой. вы же отойдите свободни ко отцу своему».

І наблізіўся да яго Юда, і сказаў: «Паслухай, пане мой, няхай скажа, прашу, слуга твой слова ў вушы пана свайго, і няхай не распальваецца гнеў твой на слугу твайго, бо ты — як сам фараон.

 

Тогда Іуда, приступив ближей, смелей промолвилъ: «Молю ти ся, господине, послухай мене, и да повесть рабъ твой слово во уши твое; и не гневайся на раба своего, понеже ты еси по фараоне господинъ нашъ.

Пан мой пытаўся ў слугаў сваіх, кажучы: “Ці ёсьць у вас бацька альбо брат?”

 

Пытал еси первей рабов своихъ, глаголя: “Имате ли отца или брата?”

І мы сказалі пану нашаму: “Ёсьць у нас бацька стары і дзіця старасьці [ягонае] малое, а брат ягоны памёр, і ён адзін застаўся па маці сваёй, і бацька ягоны любіць яго”.

 

Мы же отвещахомъ тобе, господину нашему: “Имамы отца старого, а брата наймладшего, онже во старости его родися ему, егоже братъ родный умре, и сей одинъ остался естъ по матери своей, отец пакъ нашъ сердечне милуеть его”.

І ты сказаў слугам тваім: “Прывядзіце яго да мяне, і я зьвярну вока маё на яго”.

 

И реклъ еси к рабомъ своимъ: “Приведите его ко мне, да поглежу на него”.

І мы сказалі пану майму: “Ня можа хлопец пакінуць бацьку свайго; і калі ён пакіне бацьку свайго, дык той памрэ”.

 

И поведахомъ тобе, господину нашему: “Не можеть отрокъ оставити отца, понеже оставит ли его, то умреть”.

І сказаў ты слугам тваім: “Калі ня прыйдзе брат ваш наймалодшы з вамі, не дазволю вам больш бачыць аблічча маё”.

 

И глаголалъ еси к рабом своимъ: “Не приидет ли братъ вашъ младший с вами, то не узрите более лица моего”.

І сталася, што мы ўзыйшлі да слугі твайго, бацькі майго, і пераказалі яму словы пана майго.

 

Сего деля внегда приидохомъ ко рабу твоему, отцу нашему, поведахом ему по ряду вся, якоже глаголалъ естъ господинъ нашъ.

І сказаў бацька наш: “Вярніцеся, купіце нам трохі харчаваньня”.

 

И рече к намъ отець нашъ: “Идите паки во Египетъ и накупите намъ пище”.

І мы сказалі: “Ня можам зыйсьці. Калі будзе з намі брат наш наймалодшы, мы зыйдзем, бо ня зможам убачыць аблічча таго чалавека, калі брата нашага наймалодшага ня будзе з намі”.

 

Ему же отвещахомъ: “Не можемъ тамо ити, не пойдет ли братъ нашъ младший с нами; пустиши ли его, то пойдемъ вкупе, иначей без него не смеемъ погледети на лице мужа”.

І сказаў нам слуга твой, бацька наш: “Вы ведаеце, што двух нарадзіла мне жонка мая.

 

То гда онъ рече: “Вы весте, яко жена моя породила мне два сына;

І адыйшоў адзін ад мяне, і я сказаў: "Напэўна, ён разьдзёрты [дзікім зьверам]", і я ня бачыў яго дагэтуль.

 

и вышол естъ единъ к вамъ на поле, и поведали есте, иже зверь лютъ сожралъ его; се не вижу того и по днес.

І возьмеце таксама гэтага ад аблічча майго, і здарыцца з ім няшчасьце, і заведзіцё вы сівізну маю ў горы ў апраметную”.

 

Поимете ли к тому и сего, и нечто злого пригодится ему на пути, то старость мою сведете съ плачемъ во адъ”.

І цяпер, як я прыйду да слугі твайго, бацькі майго, і хлопца няма з намі, а душа ягоная прывязана да душы ягонай.

 

Сего ради приидем ли к рабу твоему, отцу нашему, а отрока не будеть с нами, понеже душа его связана естъ со душею сего,

І станецца, што ён убачыць, што няма хлопца, і памрэ, і зьвядуць слугі твае сівізну слугі твайго, бацькі нашага, са смуткам у апраметную.

 

и узрит ли, яко не приведем его с собою, то умреть; и сведуть раби твои старость его с болестию во адъ.

Бо слуга твой паручыўся за хлопца перад бацькам сваім, кажучы: “Калі не прывяду яго да цябе, буду грэшны перад бацькам сваім на ўсе дні”.

 

Се азъ рабомъ твоимъ буду, понеже взяхъ его на руце свое и слюбихъ ему, глаголя: не приведу ли отрочати назадъ, то грешенъ буду отцу своему по вся часы.

І цяпер, прашу, няхай застанецца слуга твой замест хлопца нявольнікам пана майго, а хлопец няхай пойдзе з братамі сваімі.

 

Сего ради остану азъ, рабъ твой, во отрочати место, служай господину своему; отрок же да идеть со братиею своею,

Бо як я прыйду да бацькі майго, а хлопца ня будзе са мною? Няхай ня ўбачу я ліха, якое спаткае бацька мой».

 

яко не могу навратитися ко отцу безъ отрочати, абыхъ не гледелъ на жалость, еже къ смерти приведеть отца моего».