Быццё 19 разьдзел

 

 

І прыйшлі два анёлы ў Садом увечары, а Лот сядзеў у браме Садома. І ён убачыў, і пайшоў насустрач ім, і пакланіўся абліччам да зямлі,

 

Пришли же суть два ангелове до Содомы увечеръ. А Лотъ седел ест у вратъ градовых, онже егда узрелъ их, востал и шолъ во стретение ею, и поклонися имъ до земли,

і сказаў: «Вось, прашу, гаспадары мае, зьвярніце ў дом слугі вашага і пераначуйце, і памыйце ногі свае, а раніцаю ўстанеце і пойдзеце ў дарогу сваю». А яны сказалі: «Не, бо мы будзем начаваць на вуліцы».

 

и рече: «Прошу вас, господо моя, совратитеся в домъ раба своего и отпочиньте тамъ, и вмыете нозе ваше, и заутра пойдете в путь свой». Тии же рекоша: «Никако, но на улици отпочинемо».

Але ён іх вельмі ўпрошваў, і яны зьвярнулі да яго, і ўвайшлі ў дом ягоны. І ён справіў ім гасьціну, і напёк праснакоў, і яны елі.

 

И нужаше ихъ Лотъ вельми, да бы ся обратили к нему. И егда увошли суть в домъ его, уделалъ имъ пиръ, напече имъ хлебовъ пресных, и едоша.

Яшчэ не ляглі яны спаць, як людзі з гораду, людзі Садомскія, ад малога да старога, увесь народ з усіх канцоў, атачылі дом.

 

Первей пакъ, нежели идоша спати, мужи града Содомска отсупили суть домъ его, от млада и до стара, вси людие вкупе,

І паклікалі яны Лота, і сказалі яму: «Дзе тыя людзі, якія прыйшлі да цябе ноччу? Выведзі іх да нас, і мы спазнаем іх».

 

и вызываша Лота, и рекоша к нему: «Игде суть мужи тии, ониже пришли к тобе вночи? Выведи е к намъ, да познаемъ ихъ».

І выйшаў да іх Лот да ўваходу, і замкнуў за сабою дзьверы,

 

Вышел же ест к нимъ Лотъ, исъзаду за собою замкнувъ двери,

і сказаў: «Прашу, браты мае, не рабіце ліхога.

 

и рече: «Нехайте, братия моя, молю васъ, не дейте злого сего превеликого.

Вось, маю дзьве дачкі, якія не спазналі мужа. Выведу іх да вас, і вы рабіце з імі, што добра ў вачах вашых! Толькі людзям гэтым нічога не рабіце, бо яны прыйшлі ў цень даху майго».

 

Се имамъ две дщеры, ониже еще мужей не познали; выведу е к вамъ, и чините с ними, якоже ся вамъ любить, толико мужемъ симъ ничего злого не делайте, понеже пришли суть подъ стень храмины моея».

Але яны сказалі: «Ідзі прэч». І сказалі: «Сам прыйшоў пажыць, і будзе судзіць, судзячы [нас]? Цяпер будзе табе горш, чым ім». І накінуліся на чалавека гэтага, на Лота, і падыйшлі, каб выламіць дзьверы.

 

Они же рекоша: «От[ъ]иди жъ отселе”. И паки реша к нему: “Пришол еси к намъ якобы гость и ныне хощеши судити насъ? Протожъ днес тобе самому более, нежели тымъ, злое чинити будемъ». И насилие деаху Лотови превеликое, и вже близко были хотя ще выломити двери.

І выцягнулі мужы тыя рукі свае, і ўцягнулі Лота да сябе ў дом, і замкнулі дзьверы.

 

И се протягнуша мужи руце свое и воведоша Лота к собе в домъ, и затвориша двери.

А людзей, якія былі пры ўваходзе ў дом, ад найменшага да найбольшага, пакаралі сьлепатою, і яны змучыліся, шукаючы выхаду.

 

Народъ пакъ, сущий предъ дверми, поразиша слепотою от мала и до велика, тако иже не можаху знайти дверей.

І сказалі тыя мужы Лоту: «Ці хто яшчэ ёсьць тут у цябе? Зяця, сыноў тваіх і дачок тваіх, усіх, хто ў цябе ёсць у горадзе, выведзі з гэтага месца,

 

Рекоша же мужи тии к Лотови: «Имаши ли коихъ сезде у себе зятей или сыновъ, или дщеръ — вси, еже суть твои, выведи вонъ из града сего,

бо мы зьнішчым гэтую мясцовасьць, таму што вялікі крык іхні перад абліччам ГОСПАДА, і ГОСПАД паслаў нас зьнішчыць яе».

 

погубимъ убо место сее,a понеже умножился естъ вопль ихъ пред Господемъ, Онже и послалъ насъ превратити е».

І выйшаў Лот, і гаварыў да зяцёў сваіх, якія мелі ўзяць дочак ягоных, і сказаў: «Уставайце, выходзьце з гэтага месца, бо ГОСПАД мае зьнішчыць горад». І было ў вачах зяцёў ягоных гэта, нібыта ён жартуе.

 

Тогда вышолъ естъ Лотъ и глаголал к зятем своим, ониже имели были поняти дщеры его, и рече: «Востанте и выйдите з места сего, яко погубить Господь градъ сей». И мнеша Лота въ смеху глаголати зятия его.

Калі ўзыйшла зараніца, анёлы прысьпешвалі Лота, кажучы: «Уставай, бяры жонку тваю і дзьве дочкі твае, якія тут, каб не загінуў ты праз беззаконьні гораду гэтага».

 

И егда было рано, принудяху Лота ангелове, глаголюще: «Востани и поими жену свою и обе дщеры свое, еже имаши, да и тыи не загинуть посполу въ безаконии града сего».b

А як ён марудзіў, схапілі тыя мужы за руку яго, і за руку жонку ягоную, і за руку абедзьвух дачок ягоных, бо ГОСПАД меў спагаду да яго, і вывелі яго, і паставілі па-за горадам.

 

Не хотящу же Лоту ити, хопили суть за руку его и за руку жену его, и обе дщеры его, понеже пощадилъ естъ ихъ Господь, и выведоша его и поставиша вне града.

І сталася, калі вывелі іх вонкі, сказаў [адзін з іх]: «Уцякай дзеля душы тваёй, і не аглядайся назад, і не затрымлівайся ў гэтай ваколіцы. Уцякай на гору, каб ты не загінуў!»

 

И тамо рекоша к нему, глаголюще: «Соблюди душу свою, и не оглядайся воспять, и не стой во пределе семъ, но на горе спасешися, да и ты не загинеши с ними посполу».

І сказаў Лот да іх: «О не, Госпадзе!

 

И рече Лотъ к нимъ: «Молю Ти ся, Господи,

Вось жа, слуга Твой знайшоў ласку ў вачах Тваіх, і Ты павялічыў міласэрнасьць Тваю, якую зьявіў для мяне, захоўваючы пры жыцьці душу маю. Але я не магу ўцячы на гору, каб не напаткала мяне ліхое, і я не памёр.

 

понеже обрете рабъ Твой ласку предъ Тобою и возвеличил еси славу и милосердие Свое, еже учинилъ со мною, спасая душу мою. Азъ же не могу и на горе сей уцелети, да не постигнеть мя злое и умру:

Вось жа горад гэты блізка, каб бегчы туды, і ён малы. Дазволь уцячы мне туды, — ці ж не малы ён, — і будзе жыць душа мая».

 

естъ ту близко градъ малъ, до негоже утечи могу и соблюдуся в немъ; аще и невеликъ естъ, да жива будеть душа моя».

І сказаў яму: «Вось, Я прыняў аблічча тваё і ў гэтым слове, і ня зьнішчу горад, пра які ты гаварыў.

 

И рече к нему: «Се и в томъ есмъ принялъ прозбу твою и не превращу града того, о немже глаголал еси.

Сьпяшайся, уцякай туды, бо Я не магу нічога рабіць, пакуль ты ня прыйдзеш туды». Таму і названае імя гэтаму гораду Цаар.

 

Поспеши жъ и соблюдися ту, понеже не могу вчинити дела, донеле тамо вниидеши». И сего для прозвано ест имя граду тому Сегоръ.

Сонца ўзыйшло над зямлёю, і Лот увайшоў у Цаар.

 

Солнъце возышло естъ надъ землю, и Лотъ внииде до Сегора.

І ГОСПАД лінуў на Садом і Гамору дождж серкі і агню ад ГОСПАДА з неба,

 

Тогда Господь одождилъ естъ на Содому и на Гомору серу и огнь от Господа с небесиc

і зруйнаваў гарады гэтыя, і ўсю ваколіцу, і ўсіх жыхароў гарадоў гэтых, і расьліны зямлі.

 

и превратилъ естъ грады тыи и все пределы окольные, и всехъ живущихъ во градехъ тыхъ, и всяку зеленость земли.

І аглянулася жонка [Лота], ідучы за ім, і сталася слупом солі.

 

Озревъшися пак жена Лотова воспят, обрачена ест во столпъ соляный.

І ўстаў Абрагам раніцаю на тое месца, дзе стаяў перад абліччам ГОСПАДА,

 

Авраам же, воставъ порану, игдеже был стоалъ первей пред Господем;

і глянуў на аблічча Садома і Гаморы, і на аблічча ўсёй зямлі той ваколіцы, і ўбачыў, і вось, дым падымаецца з зямлі, быццам з печы.

 

погледел на Содому и на Гомору и на всю землю страны тое и узрелъ ест: ано пырей выступуеть из земли, якобы дымъ с пещи,

І сталася, калі Бог зьнішчыў гарады гэтай ваколіцы, узгадаў Бог пра Абрагама, і выслаў Лота спаміж руйнаваньня, калі руйнаваў гарады, у якіх жыў Лот.

 

егда бо превращеваше Господь грады страны тое, воспомянулъ естъ Авраама и избавилъ Лота от пропастей градовыхъ, в нихже живяше.d

І падняўся Лот з Цаару, і жыў на гары, і дзьве дачкі ягоныя з ім, бо баяўся жыць у Цаары. І жыў ён у пячоры, сам і дзьве дачкі ягоныя.

 

Тогда вышолъ естъ Лотъ ис Сегора и зосталъ на горе, две теже дщере его с нимъ, боялся убо остати в Сегоре. И пребываше в пещере со обема дщерами своими.

І сказала старэйшая малодшай: «Бацька наш стары, і няма мужчыны на зямлі, каб мог прыйсьці да нас паводле звычаю ўсёй зямлі.

 

И рече старейшая ко младшей: «Отець нашъ старъ естъ, и не оста ни единый мужъ на земли, онже бы моглъ вниити к намъ по обычаю всея земли.

Хадзем, напоім бацьку нашага віном і ляжам з ім, каб ажывіць насеньне бацькі нашага».

 

Пойди и упоимо его виномъ, и спимо с нимъ, да оставимо от отца наю племя на земли».

І напаілі яны ў тую ноч бацьку свайго віном; і ўвайшла старэйшая, і ляжала з бацькам, а ён ня ведаў, ані калі яна легла, ані калі ўстала.

 

И дали суть отцу своему пити вина нощи тое; и вшедши, старейшая спала естъ со отцемъ; онъ же не чулъ, егда пришла к нему дщера и егда отошла от него.

І сталася на другі дзень, сказала старэйшая малодшай: «Вось, я ў мінулую ноч ляжала з бацькам нашым. Напоім яго віном таксама ў гэтую ноч, і ты ўвойдзеш, і ляжаш з ім, і мы ажывім насеньне бацькі нашага».

 

Во вторый же день рече старейшая ко младшей: «Се, спала есмъ вчера со отцем своимъ. Даймо ему пити вина и сее нощи, и будеши ты спати с нимъ, и оставимъ племя отца нашего».

І напаілі яны таксама ў гэтую ноч бацьку свайго віном, і ўвайшла малодшая дачка, і ляжала з ім, а ён ня ведаў, ані калі яна легла, ані калі ўстала.

 

И дали суть теже и тое нощи пити вина отцу своему. И вшедши, младшая дщера спала естъ с нимъ, и ниже в той часъ чулъ естъ, егда на ложе к нему пришла и егда от[ъ]ишла.

І зачалі абедзьве дачкі Лота ад бацькі свайго.

 

Тогда зачали суть обе дщеры Лотовы от отца своего.

І нарадзіла старэйшая сына, і назвала імя ягонае Мааў. Ён — бацька Мааву аж да сёньня.

 

И породила естъ старейшая сына и назвала имя его — Моавъ, той естъ отець Моавитян даже и до днешнего дня.

І малодшая таксама нарадзіла сына, і назвала імя ягонае Бэн-Аммі. Ён — бацька сыноў Амона аж да сёньня.

 

Младшая также породила сына и назвала имя его — Амонъ, то естъ «сын людей моих», онже ест отець Амонитян и по днесь.