Быццё 19 разьдзел

 

 

І прышлі тыя два ангілы да Содомы ўвечары, а Лот сядзеў у браме Содомы. І абачыў Лот, і ўстаў ім наўпярэймы, і пакланіўся чалом да зямлі.

 

Пришли же суть два ангелове до Содомы увечеръ. А Лотъ седел ест у вратъ градовых, онже егда узрелъ их, востал и шолъ во стретение ею, и поклонися имъ до земли,

І сказаў: «Вось жа, калі ласка, спадары мае! зьвярніце ж да дому слугі свайго, і пераначуйце, і ўмыйце ногі свае, а на раніцы ўстанеце й пойдзеце ў дарогу сваю». І яны адказалі: «Не, але на вуліцы мы пераначуем».

 

и рече: «Прошу вас, господо моя, совратитеся в домъ раба своего и отпочиньте тамъ, и вмыете нозе ваше, и заутра пойдете в путь свой». Тии же рекоша: «Никако, но на улици отпочинемо».

І ён іх надта прынукаў; і яны завярнуліся да яго, і прышлі да гасподы ягонае, і ён зрабіў ім пачостку, і праснакі сьпёк, і яны елі.

 

И нужаше ихъ Лотъ вельми, да бы ся обратили к нему. И егда увошли суть в домъ его, уделалъ имъ пиръ, напече имъ хлебовъ пресных, и едоша.

Перш чымся ляглі яны, і людзі месцкія, людзі содомскія, ад хлапца аж да старога, увесь люд із кажнага канца, абступілі дом.

 

Первей пакъ, нежели идоша спати, мужи града Содомска отсупили суть домъ его, от млада и до стара, вси людие вкупе,

І пагукалі Лота, і сказалі яму: «Ідзе тыя людзі, што прышлі да цябе гэтае ночы? Вывядзі іх да нас; і мы пазнаем іх».

 

и вызываша Лота, и рекоша к нему: «Игде суть мужи тии, ониже пришли к тобе вночи? Выведи е к намъ, да познаемъ ихъ».

І вышаў да іх Лот да ўходу, і дзьверы запер за сабою.

 

Вышел же ест к нимъ Лотъ, исъзаду за собою замкнувъ двери,

І сказаў ім: «Браты мае, калі ласка, ня чыніце ліха.

 

и рече: «Нехайте, братия моя, молю васъ, не дейте злого сего превеликого.

Вось жа, у мяне дзьве дачкі, каторыя не пазналі мужа, валей я вывяду іх да вас, і рабіце зь імі, як зьлюб у вачох вашых, адно людзём гэтым не рабіце нічога, бо яны прышлі пад сьцень столі мае».

 

Се имамъ две дщеры, ониже еще мужей не познали; выведу е к вамъ, и чините с ними, якоже ся вамъ любить, толико мужемъ симъ ничего злого не делайте, понеже пришли суть подъ стень храмины моея».

І яны сказалі: «Хадзі далей!» І казалі: «Во, гэты адзін прышоў падарожжаваць, і важа судзіць! Цяпер мы горш зробім із табою, чым ся зь імі». І прыставалі вельмі да чалавека гэтага, да Лота, і бліжыліся, каб выламіць дзьверы.

 

Они же рекоша: «От[ъ]иди жъ отселе”. И паки реша к нему: “Пришол еси к намъ якобы гость и ныне хощеши судити насъ? Протожъ днес тобе самому более, нежели тымъ, злое чинити будемъ». И насилие деаху Лотови превеликое, и вже близко были хотя ще выломити двери.

Тады мужы тыя выцягнулі рукі свае, і ўвялі Лота да сябе ў дом, і дзьверы заперлі;

 

И се протягнуша мужи руце свое и воведоша Лота к собе в домъ, и затвориша двери.

А мужоў тых, што былі ля ўходу дому, пазаражалі нявіснасьцю, ад малога аж да большага, і стамаваліся яны знайсьці ўход.

 

Народъ пакъ, сущий предъ дверми, поразиша слепотою от мала и до велика, тако иже не можаху знайти дверей.

І сказалі тыя мужы Лоту: «Яшчэ хто ў цябе ё тут? Зяць а сынове твае а дачкі твае а ўсі, хто ў цябе ў месьце, вывядзі з гэтага месца;

 

Рекоша же мужи тии к Лотови: «Имаши ли коихъ сезде у себе зятей или сыновъ, или дщеръ — вси, еже суть твои, выведи вонъ из града сего,

Бо губім мы гэтае месца, бо павялічыўся крык іхны перад відам СПАДАРА, і паслаў нас СПАДАР выгубіць яго».

 

погубимъ убо место сее,a понеже умножился естъ вопль ихъ пред Господемъ, Онже и послалъ насъ превратити е».

І вышаў Лот, і гутарыў ізь зяцьмі сваімі, каторыя былі ўзяўшы дачкі ягоныя, і сказаў: «Устаньце, выйдзіце з гэтага месца, бо СПАДАР выгубе гэтае места». І быў ён быццам сьміяўся ў вачох зяцёў сваіх.

 

Тогда вышолъ естъ Лотъ и глаголал к зятем своим, ониже имели были поняти дщеры его, и рече: «Востанте и выйдите з места сего, яко погубить Господь градъ сей». И мнеша Лота въ смеху глаголати зятия его.

І як узышла зара, і барзьдзілі ангілы Лота, кажучы: «Устань, вазьмі жонку сваю а дзьве дачкі свае, каторыя ёсьць, каб ты не прылучыўся да бяспраўя гэтага места».

 

И егда было рано, принудяху Лота ангелове, глаголюще: «Востани и поими жену свою и обе дщеры свое, еже имаши, да и тыи не загинуть посполу въ безаконии града сего».b

І ён агіляўся, і ўзялі моцна тыя мужы за руку яго, і за руку жонку ягоную, і за руку дачкі ягоныя — із спагады СПАДАРА да яго — і вывялі яго, і пастанавілі яго вонках места.

 

Не хотящу же Лоту ити, хопили суть за руку его и за руку жену его, и обе дщеры его, понеже пощадилъ естъ ихъ Господь, и выведоша его и поставиша вне града.

І было, як вывялі іх вонкі, сказаў: «Уцякай дзеля душы свае: не азірайся назад і ня прыстоюй, з усяе аколіцы гары ўцякай, каб ты не прылучыўся».

 

И тамо рекоша к нему, глаголюще: «Соблюди душу свою, и не оглядайся воспять, и не стой во пределе семъ, но на горе спасешися, да и ты не загинеши с ними посполу».

І Лот сказаў: «Вось, ня так жа, Спадары мае!

 

И рече Лотъ к нимъ: «Молю Ти ся, Господи,

Вось жа, слуга Твой знайшоў ласку ў ваччу Тваім, і ўзьвялічыў міласэрдзе Твае, каторае Ты ўчыніў з імною, што заставіў жывой душу маю; але я ня буду магчы ўцячы на гару, каб мяне не дагнала тая бяда, і мне не памерці.

 

понеже обрете рабъ Твой ласку предъ Тобою и возвеличил еси славу и милосердие Свое, еже учинилъ со мною, спасая душу мою. Азъ же не могу и на горе сей уцелети, да не постигнеть мя злое и умру:

Вось жа, тут гэта места блізка на ўцекі туды, і яно малое, пабягу ж я туды, ціж не малое яно, і будзе жыць душа мая».

 

естъ ту близко градъ малъ, до негоже утечи могу и соблюдуся в немъ; аще и невеликъ естъ, да жива будеть душа моя».

І сказаў яму: «Гля, Я ўсьціў від твой таксама і ў гэтым, каб ня вывярнуць места, праз каторае ты гукаеш.

 

И рече к нему: «Се и в томъ есмъ принялъ прозбу твою и не превращу града того, о немже глаголал еси.

Сьпяшайся, уцякай туды; бо я не магу нічога ўчыніць, пакуль ты ня дойдзеш туды». За тым і названа імя месца гэтага Цоар.

 

Поспеши жъ и соблюдися ту, понеже не могу вчинити дела, донеле тамо вниидеши». И сего для прозвано ест имя граду тому Сегоръ.

Сонца ўзышло над зямлёю, і Лот прышоў да Цоару.

 

Солнъце возышло естъ надъ землю, и Лотъ внииде до Сегора.

І СПАДАР лінуў дажджом на Содому а Ґомору серку а агонь ад СПАДАРА зь нябёсаў,

 

Тогда Господь одождилъ естъ на Содому и на Гомору серу и огнь от Господа с небесиc

І вывярнуў месты гэтыя, і ўсю аколіцу, і ўсіх жыхараў местаў гэтах, і расьліны зямлі.

 

и превратилъ естъ грады тыи и все пределы окольные, и всехъ живущихъ во градехъ тыхъ, и всяку зеленость земли.

І азірнулася жонка ягоная адзаду яго, і стала стаўпом солі.

 

Озревъшися пак жена Лотова воспят, обрачена ест во столпъ соляный.

І ўстаў Абрагам рана да месца, ідзе стаяў перад відам СПАДАРОВЫМ.

 

Авраам же, воставъ порану, игдеже был стоалъ первей пред Господем;

І глянуў далоў на Содому а Ґомору і на ўсю зямлю аколіцы, і бачыў, і во падыймаецца дым ізь зямлі, як дым із вапельні.

 

погледел на Содому и на Гомору и на всю землю страны тое и узрелъ ест: ано пырей выступуеть из земли, якобы дымъ с пещи,

І было, як нішчыў Бог месты аколіцы, і ўспомнеў Бог праз Абрагама, і выслаў Лота з памеж вывярненьня, як вывярнуў месты, у каторых жыў Лот.

 

егда бо превращеваше Господь грады страны тое, воспомянулъ естъ Авраама и избавилъ Лота от пропастей градовыхъ, в нихже живяше.d

І падняўся Лот із Цоару, і жыў у гары, і абедзьве дачкі ягоныя зь ім, бо ён баяўся жыць у Цоару. І жыў у пячоры, ён і абедзьве дачкі ягоныя.

 

Тогда вышолъ естъ Лотъ ис Сегора и зосталъ на горе, две теже дщере его с нимъ, боялся убо остати в Сегоре. И пребываше в пещере со обема дщерами своими.

І сказала старшая малодшай: «Ацец наш стары, і чалавека няма на зямлі, уйсьці да нас подле звычаю ўсяе зямлі.

 

И рече старейшая ко младшей: «Отець нашъ старъ естъ, и не оста ни единый мужъ на земли, онже бы моглъ вниити к намъ по обычаю всея земли.

Хадзіма, упаім айца нашага віном, і ляжам ізь ім, і прыдбаем ад айца нашага насеньне».

 

Пойди и упоимо его виномъ, и спимо с нимъ, да оставимо от отца наю племя на земли».

І ўпаілі айца свайго віном тае ночы; і ўвыйшла старшая, і ляжала з айцом; а ён ня ведаў, калі лягла й калі ўстала.

 

И дали суть отцу своему пити вина нощи тое; и вшедши, старейшая спала естъ со отцемъ; онъ же не чулъ, егда пришла к нему дщера и егда отошла от него.

І сталася назаўтрае, і сказала старшая малодшай: «Вось, я ляжала ўчора ўвечары з айцом сваім; упаіма яго віном таксама гэтае ночы; і ты ўвыйдзі, ляжы зь ім, і захаваеш у жывых ад айца нашага насеньне».

 

Во вторый же день рече старейшая ко младшей: «Се, спала есмъ вчера со отцем своимъ. Даймо ему пити вина и сее нощи, и будеши ты спати с нимъ, и оставимъ племя отца нашего».

І ўпаілі і гэтае ночы айца свайго віном; і ўстала малодшая і ляжала зь ім; а ён ня ведаў, калі лягла й калі ўстала.

 

И дали суть теже и тое нощи пити вина отцу своему. И вшедши, младшая дщера спала естъ с нимъ, и ниже в той часъ чулъ естъ, егда на ложе к нему пришла и егда от[ъ]ишла.

І зацяжарылі абедзьве дачкі Лотавы ад айца свайго.

 

Тогда зачали суть обе дщеры Лотовы от отца своего.

І нарадзіла старшая сына, і назвала імя ягонае: Моаў. Ён ацец Моава дагэтуль.

 

И породила естъ старейшая сына и назвала имя его — Моавъ, той естъ отець Моавитян даже и до днешнего дня.

І малодшая, таксама яна, нарадзіла сына, і назвала імя ягонае: Бен-Аммі. Ён ацец сыноў Аммонавых дагэгэтуль.

 

Младшая также породила сына и назвала имя его — Амонъ, то естъ «сын людей моих», онже ест отець Амонитян и по днесь.