Быццё 30 разьдзел

 

 

І ўбачыла Рахіль, што яна ня родзіць дзяцей Якаву, і пазайздросьціла Рахіль сястры сваёй, і сказала Якаву: дай мне дзяцей; а калі не, я паміраю.

 

Рахэ́ль бачыла, што не нараджае яна Яку́бу. І пазайздросціла Рахэ́ль сястры сваёй, і так сказала Яку́бу: “Дай мне дзяцей, калі ж не, то я памру”.

Якаў угневаўся на Рахіль і сказаў ёй: хіба я Бог, Які ня даў табе плоду ў чэраве?

 

Зазлаваў Яку́б на Рахэ́ль і сказаў ёй: “Ці ж гэта я вінаваты, а не Бог, Які пазбавіў цябе плода ва ўлонні”.

Яна сказала: вось служанка мая Вала: увайдзі да яе; хай яна родзіць на калені мае, каб і я мела дзяцей ад яе.

 

Сказала ж Рахэ́ль Яку́бу: “Вось служанка мая Ба́ла, увайдзі да яе — і народзіць яна пры каленях маіх, і я нараджу ад яе1”.

І дала яна Валу, служанку сваю, за жонку яму; і ўвайшоў да яе Якаў.

 

І дала Ба́лу, служанку сваю, яму за жонку. Увайшоў да яе Яку́б.

Вала зачала і нарадзіла Якаву сына.

 

І зацяжарала Ба́ла, служанка Рахэ́лі, і нарадзіла Яку́бу сына.

І сказала Рахіль: наканаваў мне Бог, і пачуў голас мой, і даў мне сына. Таму дала яму імя: Дан.

 

І сказала Рахэ́ль: “Прысудзіў мне Бог, і пачуў голас мой, і даў мне сына”. Таму назвала яго імем Дан.

І яшчэ зачала і нарадзіла Вала, служанка Рахіліна, другога сына Якаву.

 

І зацяжарала, і нарадзіла Ба́ла, служанка Рахэ́лі, другога сына Яку́бу.

І сказала Рахіль: змаганьнем моцным змагалася я зь сястрою маёю і перамагла. І дала яму імя: Нэфталім.

 

І сказала Рахэ́ль: “Узняў мяне Бог. Змагалася я з сястрою і перамагла”. І назвала яго імем Няфта́лій.

Лія ўбачыла, што перастала радзіць, і ўзяла служанку сваю Зэлфу, і дала яе Якаву за жонку.

 

Лі́я, бачачы, што перастала нараджаць, узяла Зе́лфу, служанку сваю, і дала яе Яку́бу за жонку.

І Зэлфа, служанка Лііна, нарадзіла Якаву сына.

 

Увайшоў да яе Яку́б, і зацяжарала Зе́лфа, служанка Лі́і, і нарадзіла Яку́бу сына.

І сказала Лія: прыбавілася. І дала яму імя: Гад.

 

І сказала Лі́я: “На шчасце”. Назвала яго імем Гад.

Зэлфа, служанка Лііна нарадзіла другога сына Якаву.

 

І зацяжарала Зе́лфа, служанка Лі́і, і нарадзіла яшчэ сына Яку́бу.

І сказала Лія: на дабро мне, бо шчаснаю будуць называць мяне жанчыны. І дала яму імя: Асір.

 

І сказала Лі́я: “Шчаслівая я, і стануць узносіць мяне жанчыны”. І назвала яго імем Асэ́р.

Рувім пайшоў у час жніва пшаніцы, і знайшоў мандрагоравыя яблыкі ў полі, і прынёс іх Ліі, маці сваёй. І Рахіль сказала Ліі: дай мне мандрагораў сына твайго.

 

Пайшоў жа Рубэ́н у часе жніва пшаніцы, і знайшоў плады мандрагоры2 ў полі, і прынёс іх Лі́і, маці сваёй. Сказала ж Рахэ́ль Лі́і: “Дай мне мандрагораў сына твайго”.

Але Лія сказала ёй: няўжо мала табе — завалодаць мужам маім, што ты дамагаешся і мандрагораў сына майго? Рахіль сказала: дык няхай ён ляжа з табою гэтай ночы, за мандрагоры сына твайго.

 

Адказала Лі́я: “Табе недастаткова таго, што завалодала мужам маім, дык яшчэ хочаш забраць мандрагоры сына майго?” Запярэчыла ж Рахэ́ль: “Гэта не так. Узляж за мандрагоры сына твайго гэтай ноччу”.

Якаў прыйшоў з поля ўвечары, і Лія выйшла яму насустрач і сказала: увайдзі да мяне, бо я купіла цябе за мандрагоры сына майго. І лёг ён зь ёю тае ночы.

 

Прыйшоў жа Яку́б з поля вечарам, і выйшла Лі́я яму насустрач, і сказала: “Увайдзі сёння да мяне, бо здабыла цябе за мандрагоры сына майго”. І ён узлёг з ёю той ночы.

І пачуў Бог Лію, і яна зачала і нарадзіла Якаву пятага сына.

 

І пачуў Бог Лі́ю, і, зацяжараўшы, нарадзіла Яку́бу пятага сына.

І сказала Лія: Бог даў мне адплату за тое, што я аддала служанку маю мужу майму. І дала яму імя: Ісахар (што азначае: адплата).

 

І сказала Лі́я: “Бог адплаціў мне за тое, што дала служанку сваю мужу свайму”. І назвала яго імем Ісаха́р, што значыць “узнагарода”.

І яшчэ зачала Лія і нарадзіла Якаву шостага сына.

 

І зноў зацяжарала Лі́я, і нарадзіла Яку́бу шостага сына.

І сказала Лія: Бог даў мне цудоўны дар: цяпер будзе жыць у мяне муж мой, бо я нарадзіла яму шэсьць сыноў. І дала яму імя: Завулон.

 

І сказала Лі́я: “Адарыў мяне Бог дарункам гожым, дык цяпер абярэ мяне муж мой, бо нарадзіла яму шэсць сыноў”. І назвала яго імем Забулон.

Потым нарадзіла дачку і дала ёй імя: Дзіна.

 

І пасля гэтага нарадзіла дачку, якую назвала імем Дзі́на.

І ўспомніў Бог пра Рахіль, і пачуў яе Бог, і адчыніў улоньне яе.

 

Узгадаў жа Бог Рахэ́ль, і пачуў яе Бог, і расчыніў яе ўлонне,

Яна зачала і нарадзіла сына, і сказала: зьняў Бог ганьбу маю.

 

і, зацяжараўшы, нарадзіла Яку́бу сына. Сказала ж Рахэ́ль: “Схаваў Бог маю ганьбу”.

І дала яму імя Язэп, сказаўшы: Гасподзь дасьць мне і другога сына.

 

І назвала яго імем Язэп, кажучы: “Дадаў Бог мне сына другога”.

Пасьля таго, як Рахіль нарадзіла Язэпа, Якаў сказаў Лавану: пусьці мяне, і пайду я ў сваё месца і ў сваю зямлю:

 

Надарылася ж, як нарадзіла Рахэ́ль Язэпа, сказаў Яку́б Ла́бану: “Адпусці мяне, каб сышоў у край мой і зямлю маю,

аддай жонак маіх і дзяцей маіх, за якіх я служыў табе, і я пайду: бо ты ведаеш службу маю, якую я служыў табе.

 

дай забраць жонак і дзяцей, за якіх служыў табе, дзеля таго, каб сысці. Аджа спазнаў ты стараннасць маю, з якой служыў табе”.

І сказаў яму Лаван: о, калі б я знайшоў упадабаньне перад вачыма тваімі! я заўважаю, што за цябе Гасподзь дабраславіў мяне.

 

Адказаў яму Ла́бан: “Здабыў я тваю прыхільнасць, гэта заўважыў. Адылі ж дабрасловіў мяне Бог тваім прыйсцем,

І сказаў: назнач сабе ўзнагароду ад мяне, і я дам.

 

аддзялі ўзнагароду табе, і дам”.

І сказаў яму Якаў: ты ведаеш, як я служыў табе, і якім стала быдла пры мне;

 

Сказаў жа яму Яку́б: “Ты ведаеш, як я служыў табе і як павялічылася скаціна твая праз мяне.

бо мала было ў цябе да мяне, а стала многа; Гасподзь дабраславіў цябе з прыходам маім; калі ж я буду працаваць на свой дом?

 

Не многа яе было ў цябе да мяне, а цяпер значна павялічылася. З прыйсцем маім дабрасловіў цябе Госпад. Ці ж не цяпер пара і мне самому паклапаціцца пра ўласны дом?”

І сказаў Лаван: што даць табе? Якаў сказаў: не давай мне нічога. Калі толькі зробіш мне, што я скажу, дык я зноў буду пасьвіць і ахоўваць авечкі твае.

 

І адказаў яму Ла́бан: “Што мне даць табе?” Сказаў яму Яку́б: “Нічога мне не давай, але калі пагодзішся на словы мае, то ізноўку буду пасвіць і сцерагчы авечак тваіх.

І прайду сёньня па ўсім статку авечак тваіх; аддзялі зь яго ўсё быдла з плямкамі і зь пярэсьцінамі, усё быдла чорнае з авечак, таксама з плямкамі і зь пярэсьцінамі з коз. Такое быдла будзе мне ўзнагародаю.

 

Няхай абыдуць сёння ўсіх тваіх авечак. І аддзялі цёмных авечак спасярод чарады ды кожную бялёсую і пярэстую спасярод козаў. Тое мне будзе ўзнагародай.

І гаварыцьме перад табою справядлівасьць мая ў наступны час, калі прыйдзеш паглядзець узнагароду маю. Кожная каза ня з плямкамі, і авечка ня чорная, гэта крадзенае ў мяне.

 

І паквітаецца за мяне справядлівасць мая ў дзень прышлы, калі ўзнагарода мая будзе перад табою. Тыя, што не будуць бялёсымі і пярэстымі спасярод козаў і цёмнымі спасярод чарады, — палічацца павыкраданымі мною ад цябе3”.

Лаван сказаў: добра, няхай будзе паводле твайго слова.

 

Сказаў жа яму Ла́бан: “Няхай будзе паводле слова твайго”.

І аддзяліў у той дзень казлоў пярэстых і з плямамі, і ўсіх коз з плямкамі і пярэсьцінамі, усіх, на якіх было белае, і ўсіх чорных авечак, і аддаў іх на рукі сынам сваім;

 

І адлучыў яшчэ ў той дзень казлоў пярэстых і бялёсых, і ўсіх козаў пярэстых і бялёсых, усіх, што хоць малую бель мелі спасярод іншых, і ўсіх цёмных спасярод чарады, і аддаў пад варту сынам сваім.

і назначыў адлегласьць паміж сабою і Якавам на тры дні дарогі. А Якаў пасьвіў астатняе дробнае быдла Лаванавае.

 

І адышлі яны ад Яку́ба на адлегласць трох дзён дарогі. Яку́б жа пасвіў авечак Ла́бана, якія засталіся.

І ўзяў Якаў сьвежых дубцоў таполевых, міндальных і яваравых, і выразаў на іх белыя палосы, акарыўшы да белага, якое на дубцах;

 

Узяў тады сабе Яку́б свежыя дубцы сты́ракса,4 міндаля́5 і плата́на,6 і паабдзіраў Яку́б з іх да белаты зялёныя паскі лыка, ажно з’явілася на дубцах стракатасць з беласцю.

і паклаў дубцы з нарэзкаю перад быдлам у вадапойных кадаўбах, зь якіх быдла прыходзіла паіцца, зачынала перад дубцамі.

 

І паклаў паабдзіраныя дубцы ў паілкі з вадою, каб авечкі падыходзілі піць да дубцоў. Калі ж прыходзілі папіць,

І зачынала быдла перад дубцамі, і нараджалася быдла пярэстае, і з плямкамі, і зь пярэсьцінамі.

 

то спарваліся авечкі ля дубцоў, і нараджаліся авечкі бялёсыя, і стракатыя, і з папялістымі плямамі.

І аддзяляў Якаў ягнят і ставіў быдла перадам да пярэстага і ўсяго чорнага быдла Лаванавага; і трымаў свае статкі асобна і ня ставіў іх разам з быдлам Лаванавым.

 

І адлучыў Яку́б ягнятаў, і паставіў перад авечкамі барана бялёсага і ўсіх ягнятаў стракатых. І раздзяліў па-свойму чароды, не змешваючы з авечкамі Ла́бана.

Кожнага разу, калі зачынаць быдла моцнае, Якаў клаў дубцы ў кадаўбах перад вачыма ў быдла, каб яно зачынала перад дубцамі.

 

У той час, калі авечкі спарваліся і пакрываліся, Яку́б клаў дубцы перад авечкамі ў паілкі, каб апладняліся яны перад дубцамі.

А калі зачынала быдла слабое, тады ён ня клаў. І даставалася слабое быдла Лавану, а моцнае Якаву.

 

Адымаліся ж без плямінаў Ла́бану, а з мецінамі Яку́бу.

І зрабіўся гэты чалавек вельмі, вельмі багаты, і было ў яго мноства дробнага быдла, і рабынь і рабоў, і вярблюдаў і аслоў.

 

І здабыў чалавек маёмасць, і была ў яго скаціна шматлікая, і валы, і слугі, і служанкі, і вярблюды, і аслы.