Выслоўяў Саламонавых 26 разьдзел

Кніга выслоўяў Саламонавых
Пераклад Васіля Сёмухі → Пераклад Чарняўскага 2017

 
 

Як сьнег летам і дождж у жніва, так гонар не пасуе неразумнаму.
 
Як снег улетку, а дажджы ў жніво, так слава непрыстойная для бязглуздага.

Як верабей пырхне, калі ластаўка паляціць, так незаслужаны праклён ня збудзецца.
 
Як птушка, што пералятае да іншага, і ластаўка, што пырхае, так не здзейсніцца праклён, што казалі дарэмна.

Плётка каню, аброць аслу, а кій немысьлю.
 
Бізун для каня, і для асла аброць, а розга — для спіны бязглуздых.

Не адказвай неразумнаму паводле неразумнасьці ягонай, каб і ты не прыпадобніўся яму;
 
Не адказвай бязглуздаму па яго бязглуздасці, каб ты не стаў да яго падобны;

а адказвай неразумнаму паводле неразумнасьці ягонай, каб ён не зрабіўся мудрацом у вачах сваіх.
 
бязглуздаму адказвай на яго бязглуздасць, каб не здавалася яму, што ён мудры.

Падцінае сабе ногі, робіць шкоду сабе той, хто пасылае наказ празь немысьля.
 
Ногі сабе адсякае і робіць шкоду сабе той, хто пасылае вестку з дапамогай бязглуздага.

Як віхляюцца ногі ў кульгавага, так і выслоўе на вуснах у неразумнага.
 
Як нямоцныя косці ў кульгавага, так прыслоўе — у вуснах бязглуздага.

Што ўкладваць каштоўны камень у прашчу, так і аддаваць пашану дурному.
 
Як той, хто хавае камень у кучу, — так той, хто аддае пашану нямудраму.

Што калючы бадзяк у руцэ ў п’янага, тое і выслоўе на вуснах у неразумнага.
 
Церні, што растуць у руцэ п’янага, — гэта прыслоўі ў вуснах бязглуздых.

Дужы робіць усё адвольна: і неразумнага ўзнагароджвае, і кожнага праходжага ўзнагароджвае.
 
Стралок, які цаляе ва ўсё, — гэта той, хто наймае бязглуздага, і той, хто наймае валацугаў.

Як сабака вяртаецца да ванітаў сваіх, так дурны паўтарае глупствы свае.
 
Як сабака, які вяртаецца да сваёй ірвоты, — бязглузды, што паўтарае бязглуздасць сваю.

Калі ты бачыш чалавека, які сам сябе мудрым лічыць, — дык на дурнога болей надзеі, чым на яго.
 
Бачыў ты чалавека, што самому сабе мудрым здаецца? Больш бязглузды будзе спадзявацца на гэта.

Гультай кажа: «леў на дарозе! леў на дварэ!»
 
Гультай кажа: «Львіца на дарозе, і леў на плошчах».

Дзьверы паварочваюцца на завесах сваіх, а гультай на ложку сваім.
 
Верцяцца дзверы на круку сваім, а гультай — у ложку сваім.

Гультай апускае руку сваю да міскі, ды яму цяжка падняць яе да рота свайго.
 
Апускае гультай руку ў місу сваю, ды цяжка яму паднесці яе да вуснаў сваіх.

Гультай у вачах сваіх мудрэйшы за семярых, што адказваюць разумна.
 
Гультай здаецца сабе мудрэйшым за сем чалавек, што выказваюць меркаванні.

Хапае сабаку за вушы той, хто, праходзячы міма, лезе ў чужую спрэчку.
 
Хапае сабаку, праходзячы міма, за вушы той, хто ўблытваецца ў сварку іншага.

Як той, хто прыкідваецца вар’ятам, кідае агонь, стрэлы і сьмерць,
 
Як шалее той, хто пускае стрэлы і дзіды ў смерць, —

так — чалавек, які падступна шкодзіць сябру свайму і потым кажа: «я толькі пажартаваў».
 
так чалавек, што падманвае сябра свайго і кажа: «Ці не жартам зрабіў я гэта?»

Дзе няма болей дроў, агонь патухае; і дзе няма нагаворшчыка, разлад аціхае.
 
Калі не хапае дроў, тухне агонь; і, калі прагнаны пляткар, сваркі ўціхаюць.

Вугаль — на жар, дровы — на распал свары.
 
Як вугалі — для жару, а дровы — для агню, так сварлівы чалавек — для таго, каб распаляць сваркі.

Словы нагаворшчыка — як прысмакі, і яны ўваходзяць у нутро жывата.
 
Словы паклёпніка — як салодкае, і самі прасочваюцца ўглыб нутра.

Як нячыстым срэбрам абкладзены гліняны посуд, так і палымяныя вусны і сэрца ліхое.
 
Як срэбра, што ўпрыгожвае брудную пасудзіну з гліны, — так пяшчотныя вусны і ліхое сэрца.

Вуснамі сваімі прыкідваецца вораг, а ў сэрцы сваім намышляе ліхое.
 
За вуснамі сваімі непрыяцель схаваецца, калі ў сэрцы задумвае хітрасці:

Калі ён гаворыць і пяшчотным голасам, ня вер яму; бо сем мярзотаў у сэрцы ў яго.
 
не давярай яму, калі змякчае ён голас свой, бо сем агіднасцей — у сэрцы яго;

Хто нянавісьць прыкрывае на самоце, злосьць таго адкрыецца ў народным сходзе.
 
вераломна затоіць ён нянавісць, а каварства яго выявіцца ў сходцы.

Хто капае яму, той упадзе ў яе; і хто пакоціць угору камень, да таго ён вернецца.
 
Хто капае яму, той упадзе ў яе; і хто скідвае камень, да таго ён вернецца.

Хлусьлівы язык ненавідзіць тых, каго ён параніў, і лісьлівыя вусны рыхтуюць падзеньне.
 
Ілжывы язык не любіць праўду, і вусны няпэўныя рыхтуюць пагібель.